WEBVTT

00:08.280 --> 00:12.240
حدود 300 هزار سال پیش‏،‏

00:12.280 --> 00:15.360
گونه ما‏،‏ انسان خردمند‏،‏

00:15.400 --> 00:17.000
در آفریقا تکامل یافت‏.‏

00:20.480 --> 00:21.680
برای نسل‌ها‏،‏

00:21.720 --> 00:25.360
گروه‌های کوچکی از شکارچی‏-‏گردآورندگان
سیاره رو کاوش کردن‏.‏‏.‏‏.‏

00:27.880 --> 00:29.760
و یاد گرفتن که چطور
زنده بمونن‏.‏

00:34.120 --> 00:39.320
بسیاری از گونه‌های دیگه انسان در کنار
ما روی زمین راه می‌رفتن‏،‏

00:39.360 --> 00:42.640
اما یکی یکی‏،‏
ما جای اون‌ها رو گرفتیم‏.‏‏.‏‏.‏

00:46.680 --> 00:49.520
تا اینکه فقط ما
باقی موندیم‏.‏

00:54.200 --> 00:58.960
در بیشتر تاریخمون‏،‏
جمعیت ما کوچک و ضعیف بود‏.‏

01:02.120 --> 01:06.080
هر جنبه‌ای از زندگیمون توسط
دنیای طبیعی تعیین می‌شد‏.‏

01:09.320 --> 01:10.520
و با این حال‏.‏‏.‏‏.‏

01:13.800 --> 01:15.920
همه چیز تغییر می‌کرد‏.‏

01:17.280 --> 01:21.040
[لندن]
[انگلستان]

01:22.520 --> 01:25.280
امروز‏،‏ حدود هشت میلیارد نفر
از ما وجود داره‏،‏

01:25.320 --> 01:28.840
که بیشترمون در شهرهایی‏،‏
مثل این‏،‏ زندگی می‌کنیم‏،‏

01:28.880 --> 01:34.120
و می‌تونیم در یک لحظه با مردم سراسر سیاره
ارتباط برقرار کنیم‏.‏

01:34.160 --> 01:35.840
و ممکنه فکر کنید این
اجتناب‌ناپذیر بود‏،‏

01:35.880 --> 01:38.480
نتیجه پیشرفت در طول زمان‏،‏

01:38.520 --> 01:41.280
اما مطمئناً‏،‏
داستان ما تا اینجا‏،‏

01:41.320 --> 01:42.720
اگه چیزی به ما یاد بده‏،‏

01:42.760 --> 01:46.240
اینه که هیچ‌کدوم از این‌ها یک نتیجه
از پیش تعیین شده نبود‏.‏

01:49.680 --> 01:51.480
پس‏،‏ چطور به اینجا رسیدیم؟

01:53.600 --> 01:56.640
چطور بشریت از
گروه‌های پراکنده..‏.‏

01:56.680 --> 02:01.480
عشایری به دنیای مدرن و به هم
پیوسته ما تبدیل شد؟

02:04.520 --> 02:08.400
در اون فصل پایانی داستان
ما چه اتفاقی افتاد‏.‏‏.‏‏.‏

02:08.440 --> 02:11.920
که ما رو در مسیری
به این مکان رسوند؟

02:41.720 --> 02:44.760
روی یک تپه دورافتاده‏،‏
در شرق دور ترکیه‏.‏‏.‏‏.‏

02:48.800 --> 02:52.840
یک بنای ماقبل تاریخ غرق
در رمز و راز قرار داره‏.‏

03:11.480 --> 03:16.040
خیلی سخته اینجا وایستی و
مو به تنت سیخ نشه‏.‏

03:20.200 --> 03:27.120
این قدیمی‌ترین معبدیه که در هر جای
این سیاره از زیر خاک بیرون آورده شده‏.‏

03:32.040 --> 03:36.440
‏11 هزار و 500 سال پیش توسط
شکارچی‏-‏گردآورندگان ساخته شد‏.‏

03:37.600 --> 03:42.320
این 6 هزار سال قدیمی‌تر
از استون‌هنجه‏،‏

03:42.360 --> 03:47.040
و با این حال به نحوی‏،‏
اجداد ما قادر به ساختن این بودن‏.‏

03:51.760 --> 03:54.560
این گوبکلی‌تپه‌ست‏.‏

03:56.480 --> 04:00.920
[گوبکلی‌تپه]
[ترکیه]

04:03.200 --> 04:06.560
این ستون‌های باورنکردنی
تی‏-‏شکل وجود دارن‏،‏

04:06.600 --> 04:11.240
که یک سقف بزرگ رو نگه
می‌داشتن‏.‏

04:11.280 --> 04:17.640
و بعد‏،‏ اگه بهشون نگاه کنیم‏،‏
پوشیده از این حکاکی‌ها هستن‏.‏

04:17.640 --> 04:21.600
خب‏،‏ این یه روباهه‏،‏
اینجا کرکس‌ها هستن‏،‏ خرس هست‏،‏

04:21.640 --> 04:27.680
گراز وحشی هست‏،‏ و اینجا‏،‏
این یکی باید مورد علاقه من باشه‏.‏

04:27.720 --> 04:33.080
این یک پلنگه‏،‏
در حال شکار یکی از اون گرازهای وحشی‏.‏

04:33.120 --> 04:34.920
خب‏،‏
به این سوراخ‌ها اینجا توجه کنید‏.‏

04:34.960 --> 04:39.160
اینجا با پوست حیوانات پوشیده شده بود
و رنگ‌آمیزی هم شده بود‏.‏

04:39.200 --> 04:44.560
پس،‏ این تصور رو از این مکان
پیدا می‌کنین که به زیبایی‏.‏‏.‏‏.‏

04:44.600 --> 04:46.960
رنگ‌آمیزی و بافت‌دار
شده بوده‏.‏

04:48.000 --> 04:54.720
و با این حال‏،‏ این شاهکار
باورنکردنی معماری‏،‏ انقلابی‌ترین‏.‏‏.‏‏.‏

04:54.720 --> 04:57.200
چیز در مورد این مکان نیست‏.‏

04:59.960 --> 05:03.120
گوبکلی‌تپه صرفاً
یک معبد نیست‏.‏

05:03.160 --> 05:07.800
این نشانگر گونه‌ای در
آستانه تغییره‏.‏

05:09.080 --> 05:10.800
[زمان حال]

05:18.760 --> 05:19.960
از بسیاری جهات‏،‏

05:20.000 --> 05:22.200
این سازندگان ماقبل تاریخ
طوری زندگی می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

05:22.240 --> 05:24.280
که اجدادشون برای هزاران سال‏.‏‏.‏‏.‏

05:24.320 --> 05:25.040
زندگی کرده بودن‏،‏

05:25.080 --> 05:29.960
روزهاشون رو صرف جستجو و شکار برای تغذیه
خانواده‌هاشون می‌کردن‏.‏

05:49.240 --> 05:51.840
اما اون‌ها یک تغییر اساسی
ایجاد کرده بودن‏.‏

05:56.640 --> 06:00.400
پس از نسل‌ها زندگی به عنوان عشایر‏،‏
و دنبال کردن گله‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

06:06.240 --> 06:11.840
اینجا در گوبکلی‌تپه‏،‏ اون‌ها از
حرکت دست کشیدن و یکجانشین شدن‏.‏

06:19.560 --> 06:23.800
شواهد این موضوع در خود
معبد نیست‏.‏‏.‏‏.‏

06:24.840 --> 06:26.920
بلکه در آوار اطراف اونه‏.‏

06:34.520 --> 06:38.000
خب‏،‏ این ممکنه در مقایسه با اون
خیلی به چشم نیاد‏،‏

06:38.040 --> 06:41.240
اما این ساختمان مربعی
کوچک در واقع‏.‏‏.‏‏.‏

06:41.280 --> 06:45.840
بقایای یکی از اولین خانه‌های دائمیه
که تا به حال ساخته شده‏.‏

06:51.480 --> 06:56.520
اونجا یک ظرف ذخیره‌سازیه‏،‏
این یک سنگ آسیاب برای گندم وحشیه‏.‏‏.‏‏.‏

06:56.560 --> 07:00.480
و این کف از گچ و سنگ‏،‏

07:00.520 --> 07:02.760
اینجا خونه یکی بوده‏.‏

07:08.080 --> 07:11.600
این یکی از اولین روستاهاست‏.‏

07:18.080 --> 07:20.640
باستان‌شناسان معتقدن
شاید چند صد نفر‏.‏‏.‏‏.‏

07:20.680 --> 07:22.560
به طور دائم اینجا
زندگی می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

07:25.440 --> 07:26.800
و اینجا رو خونه می‌دونستن.‏

07:30.200 --> 07:36.240
به مدت 300 هزار سال‏،‏
انسان خردمند آزادانه پرسه می‌زد‏.‏

07:36.280 --> 07:41.440
اما حالا‏،‏ اون‌ها دور هم جمع می‌شدن
تا ریشه بدوونن‏.‏

07:41.480 --> 07:44.800
و بنابراین‏،‏
سوال اینه که‏،‏ چرا؟

07:44.840 --> 07:47.240
و چرا حالا؟

08:02.320 --> 08:04.360
این دنیایی پر از
فراوانی بود‏.‏‏.‏‏.‏

08:06.080 --> 08:08.480
گرم و پربار‏.‏

08:10.720 --> 08:13.800
اما سیاره همیشه
این‌طور نبوده‏.‏

08:14.920 --> 08:18.600
فقط چند نسل قبل‏،‏
انسان خردمند در حال‏.‏‏.‏‏.‏

08:18.640 --> 08:20.400
مبارزه برای بقا.‏‏.‏‏.‏

08:22.200 --> 08:25.200
در اوج بی‌رحمانه آخرین
عصر یخبندان‏ بود.‏

08:26.800 --> 08:30.880
حالا که مناطق محلی می‌تونستن
غذای فراوانی فراهم کنن‏،‏

08:30.920 --> 08:34.200
مردم می‌تونستن زمان بیشتری رو
در یک مکان بگذرونن‏،‏

08:34.240 --> 08:39.840
و وقتی گروه‌های بزرگ برای به اشتراک
گذاشتن نعمت‌هاشون دور هم جمع می‌شدن‏،‏

08:39.840 --> 08:43.840
یه ویژگی از مغز ما فرصتی پیدا کرد
تا مثل بهتر از هر زمانی شکوفا بشه‏.‏

08:47.320 --> 08:50.400
ظرفیت تقریباً نامحدود
ما برای یادگیری‏.‏

08:56.720 --> 09:00.480
توانایی با ریشه‌هایی که می‌شه اون‌ها
رو خیلی عقب‌تر ردیابی کرد‏،‏

09:00.520 --> 09:03.640
درست تا ابتدای
داستان انسان‏.‏

09:06.120 --> 09:09.080
[آردی‌کپی رامید]
[4‏.‏4 میلیون سال پیش]

09:09.320 --> 09:13.720
همین‌طور که اجداد دور گونه ما
به تدریج تکامل پیدا می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

09:14.640 --> 09:18.120
[جنوبی‌کپی عفاری]
[3.7-3.0‏ میلیون سال پیش]

09:18.240 --> 09:21.280
شروع به توسعه مغزهای
بزرگ‌تری کرده بودن‏.‏

09:26.680 --> 09:28.440
اما همین‌طور که مغزهاشون
رشد می‌کرد‏،‏

09:28.480 --> 09:31.760
نحوه سازماندهی اون‌ها هم
در حال تکامل بود‏.‏‏.‏‏.‏

09:35.000 --> 09:38.520
و به طور فزاینده‌ای سازگارتر‏،‏
و تواناتر می‌شدن‏.‏‏.‏‏.‏

09:38.560 --> 09:42.800
برای تغییر در پاسخ به تحریکات
از دنیای بیرون‏.‏‏.‏‏.‏

09:43.080 --> 09:46.600
[انسان خردمند مدرن]
[94‏ هزار سال پیش]

09:46.680 --> 09:49.040
تا اینکه به ما تبدیل شدن‏.‏‏.‏‏.‏

09:51.000 --> 09:53.440
گونه‌ای بی‌نظیر در یادگیری‏،‏

09:53.480 --> 09:56.960
هم از تجربیاتمون و
هم از دیگران‏.‏

10:02.680 --> 10:06.320
چیز اصلی که گونه ما رو
متفاوت می‌کنه فقط‏.‏‏.‏‏.‏

10:06.360 --> 10:11.320
اندازه مغزمون نیست‏،‏
بلکه نحوه سازماندهی اون‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

10:11.360 --> 10:14.280
و انعطاف‌پذیری
فوق‌العاده‌شونه‏.‏

10:14.320 --> 10:17.200
خب‏،‏ ما به این انعطاف‌پذیری
نوروپلاستیسیته می‌گیم‏،‏

10:17.240 --> 10:20.280
چون انگار مغزهای ما
پلاستیکی هستن‏.‏

10:20.320 --> 10:24.120
اون‌ها سازگار می‌شن‏،‏
تغییر می‌کنن و عوض می‌شن‏.‏

10:24.160 --> 10:26.800
تأثیرات عمیقی داره‏.‏

10:39.520 --> 10:42.640
انسان‌ها تمایل
طبیعی به مشاهده‏.‏‏.‏‏.‏

10:42.680 --> 10:44.040
و تقلید از همدیگه دارن‏.‏‏.‏‏.‏

10:46.760 --> 10:49.120
و این به انسان خردمند
توانایی داشتن‏.‏‏.‏‏.‏

10:49.160 --> 10:51.360
یک درک مشترک از
جهان رو می‌ده‏.‏

10:57.160 --> 11:00.720
در گوبکلی‌تپه‏،‏
نمادهای تجربیات مشترک اون‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

11:00.760 --> 11:03.880
و باورهاشون روی سنگ حک شده‏.‏

11:05.760 --> 11:09.160
و این‌ها نشانگر یک تغییر بزرگ‌تر
در گونه ما هستن‏.‏

11:11.040 --> 11:14.440
چیز عجیب در مورد انسان بودن
اینه که ما دائماً‏.‏‏.‏‏.‏

11:14.480 --> 11:16.840
توسط یک سری چیزها
احاطه شدیم‏.‏‏.‏‏.‏

11:16.880 --> 11:19.880
که خیلی فراگیر هستن‏،‏
و با این حال ما‏.‏‏.‏‏.‏

11:19.920 --> 11:24.000
هیچ‌وقت واقعاً به این فکر نمی‌کنیم
که از کجا شروع شدن یا از کجا میان‏.‏

11:24.040 --> 11:26.400
من در مورد فرهنگ صحبت می‌کنم‏.‏

11:31.360 --> 11:35.440
آیین‏،‏ رسم‏،‏ زبان‏،‏
هنر‏،‏ داستان‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

11:35.480 --> 11:40.400
و ایده‌هایی که به صورت شفاهی
در طول نسل‌ها منتقل شدن‏،‏

11:40.440 --> 11:43.080
و حالا شکل فیزیکی
پیدا کردن‏.‏

11:49.520 --> 11:53.600
مکان‌هایی مثل گوبکلی‌تپه
اون‌قدر پر از معنا شدن‏.‏‏.‏‏.‏

11:53.640 --> 11:59.200
که اجداد ما هرگز نمی‌خواستن ترکشون کنن‏،‏
و فرهنگ شکوفا شد‏.‏

12:02.760 --> 12:07.840
همکاری و ایجاد ارتباطات‏.‏‏.‏‏.‏

12:07.880 --> 12:10.960
چیزیه که مغزهای ما در واقع
برای اون ساخته شدن‏.‏

12:13.720 --> 12:18.360
هرجا که انسان‌ها یکجانشین شدن‏،‏
یک انفجار در خلاقیت رخ داد‏،‏

12:18.560 --> 12:22.960
و دوره‌ای از نوآوری
خارق‌العاده رو آغاز کرد‏.‏

12:24.280 --> 12:28.080
ما می‌تونیم نتایج این تغییر رو در سوابق
باستان‌شناسی ببینیم‏.‏‏.‏‏.‏

12:29.360 --> 12:34.240
که شروع به جوشیدن با بقایای
فناوری جدید می‌کنه‏.‏

12:39.400 --> 12:42.200
اجداد ما نمی‌تونستن
پیشبینی کنن‏،‏

12:42.240 --> 12:45.640
اما یک نوآوری از حدود
این زمان عواقبی‏.‏‏.‏‏.‏

12:45.680 --> 12:49.480
بسیار بزرگ‌تر از چیزی که
می‌تونستن تصور کنن‏.‏

12:56.560 --> 13:00.560
شروع به دیدن اولین جرقه‌های
چیزی می‌کنیم که می‌تونست‏.‏‏.‏‏.‏

13:00.600 --> 13:02.880
نحوه زندگی امروزمون
رو شکل بده‏.‏

13:05.560 --> 13:07.680
هرجا که انسان‌ها بودن‏،‏

13:07.720 --> 13:11.320
یک افزایش چشمگیر در استخوان‌های
بز و گوسفند وجود داشت‏.‏‏.‏‏.‏

13:16.000 --> 13:20.240
که بسیار بیشتر از بقایای گونه‌هایی
بود که شکار می‌کردن‏.‏

13:25.920 --> 13:29.160
بیشتر غذاشون رو توی آغل می‌خورن‏.‏

13:29.360 --> 13:31.360
ما مراقبشون هستیم‏.‏

13:31.560 --> 13:33.960
خدا رو شکر سالم هستن‏.‏

13:35.800 --> 13:39.520
این تغییرات یک نکته کلیدی در داستان
انسان رو آشکار می‌کنه‏.‏‏.‏‏.‏

13:41.160 --> 13:44.440
لحظه‌ای که ما شروع به پرورش
دام کردیم‏.‏

13:50.240 --> 13:54.640
مردم راهی امن و قابل اعتماد برای تغذیه
خودشون پیدا کرده بودن‏.‏

13:55.960 --> 13:59.360
اون‌ها از دنبال کردن غذاشون دست کشیدن
و شروع به پرورشش کردن‏.‏‏.‏‏.‏

14:01.680 --> 14:06.000
و یک منبع منظم از شیر‏،‏
پنیر و ماست فراهم کردن‏.‏‏.‏‏.‏

14:10.240 --> 14:13.200
و بعداً‏،‏
منسوجاتی مثل پشم‏.‏‏.‏‏.‏

14:15.040 --> 14:17.800
فصل به فصل‏.‏

14:26.640 --> 14:30.000
پرورش حیوانات یک لحظه
تعیین‌کننده بود‏.‏

14:32.840 --> 14:38.080
فکر نمی‌کنم نتیجه این قابل
پیش‌بینی بوده باشه‏.‏

14:38.120 --> 14:43.320
این رابطه تغییر یافته‌ای که با حیوانات
داشتن‏،‏ اون‌ها رو تغییر داد‏،‏

14:43.440 --> 14:46.720
چون مدت کوتاهی بعد از اینکه یاد گرفتن
چطور این کار رو انجام بدن‏،‏

14:46.760 --> 14:48.520
اتفاق جالبی افتاد‏.‏

14:58.760 --> 15:01.800
جمعیتشون شروع
به افزایش کرد‏.‏

15:03.240 --> 15:05.560
خب‏،‏ ما دقیقاً مطمئن نیستیم
چرا این اتفاق افتاد‏،‏

15:05.600 --> 15:08.600
اما قوی‌ترین نظریه اینه که مردم
در یک مکان می‌موندن‏.‏‏.‏‏.‏

15:08.640 --> 15:12.440
و زیاد حرکت نمی‌کردن‏،‏
اما همچنین غذای بیشتری داشتن‏،‏

15:12.480 --> 15:18.040
کالری بیشتری داشتن‏،‏ اساساً باعث شد مادران
انرژی بیشتری برای تولید مثل داشته باشن‏.‏

15:25.480 --> 15:29.160
با افزایش تعداد ما‏،‏
سکونتگاه‌ها شروع به ظهور کردن‏.‏‏.‏‏.‏

15:32.480 --> 15:37.080
و در منطقه‌ای پراکنده شدن که
حالا به اون هلال حاصلخیز می‌گیم‏.‏

15:45.760 --> 15:51.920
با رشد جمعیتشون‏،‏
روستاها به شهرها تبدیل شدن‏.‏

15:55.560 --> 16:03.720
[اریحا]
[کرانه باختری]

16:03.840 --> 16:10.560
[عین غزال]
[اردن]

16:10.800 --> 16:15.120
و بزرگ‌ترین شهر هلال حاصلخیز‏،‏
چاتال‌هویوک بود‏.‏

16:16.560 --> 16:19.200
[چاتال‌هویوک]
[ترکیه]

16:23.880 --> 16:26.840
یک نمونه اولیه از
زندگی شهری‏.‏

16:29.560 --> 16:31.000
وای‏!‏

16:33.040 --> 16:35.720
هر کدوم از این‌ها یک خونه‌ست‏.‏

16:35.760 --> 16:37.680
درسته‏.‏
و البته باید تصور کنید‏،‏

16:37.720 --> 16:40.920
که هر کدوم از این خونه‌ها
یک جعبه‌ست‏،‏ با یک سقف‏.‏

16:40.960 --> 16:43.720
اما‏ هیچ فضایی
واقعاً بینشون نیست‏.‏

16:43.760 --> 16:44.760
مثل یک کندوی عسل‏.‏

16:44.800 --> 16:48.800
اینکه همشون محکم به هم
چسبیدن به این معنیه‏.‏‏.‏‏.‏

16:48.840 --> 16:52.680
که کل مجموعه از نظر ساختاری
بسیار پایدارتره‏.‏

16:52.720 --> 16:55.200
به معنای واقعی کلمه
هیچ فاصله‌ای نیست‏.‏

16:55.240 --> 16:58.840
تنها راهی که می‌تونین وارد خونه بشین
اینه که روی سقف‌ها حرکت کنید‏.‏‏.‏‏.‏

16:58.880 --> 17:01.280
و از یک سوراخ پایین
برید توی خونه‏،‏

17:01.320 --> 17:02.800
چون هیچ خیابونی وجود نداره‏.‏

17:14.320 --> 17:16.040
در این کندو‏،‏

17:16.080 --> 17:20.480
حیواناتشون در آغل‌هایی درست کنار
محل زندگی نگهداری می‌شدن‏.‏

17:21.760 --> 17:25.840
اینجا‏،‏ می‌تونین تیکه‌هایی از استخوان حیوانات
رو ببینین‏.‏ این‌ها استخوان‌های گوسفند‏.‏‏.‏‏.‏

17:25.880 --> 17:27.200
از ضیافت‌ها و غیره هستن‏.‏

17:27.240 --> 17:30.280
اما همچنین‏،‏
فضولات زیادی وجود داره‏.‏‏.‏‏.‏

17:30.320 --> 17:33.680
و بنابراین‏،‏ این به ما می‌گه که‏،‏
علاوه بر مردم‏.‏‏.‏‏.‏

17:33.720 --> 17:38.160
که در روستا زندگی می‌کردن‏،‏ حیوانات اهلی
رو هم به داخل آورده بودن‏.‏

17:43.120 --> 17:46.320
و این کشاورزان نشانه‌های
جالبی به جا گذاشتن‏.‏‏.‏‏.‏

17:46.360 --> 17:48.880
که قرار بود اینجا بمونن‏.‏

17:50.480 --> 17:52.720
اون سوراخ‌های اونجا چی هستن؟

17:52.760 --> 17:56.840
این‌ها اجدادی هستن که
زیر کف‌ها دفن شدن‏.‏

17:56.880 --> 18:00.200
در برخی خونه‌ها‏،‏
تا 62 نفر در اون‌ها دفن شدن‏.‏

18:00.240 --> 18:03.520
منظورم اینه که‏،‏ ایان‏،‏
دفن شدن حدود 60 نفر‏،‏

18:03.560 --> 18:05.120
این قبرستان در یک خونه‌ست‏.‏

18:05.160 --> 18:07.720
ما صدها تدفین رو اینجا از
زیر خاک درآوردیم‏،‏

18:07.760 --> 18:10.720
و چیزی که جالبه اینه
که مردم فقط‏.‏‏.‏‏.‏

18:10.760 --> 18:14.480
چند سانتی‌متر دورتر از استخوان‌های
اجدادشون می‌خوابیدن‏.‏

18:31.120 --> 18:34.280
بین مردگان‏،‏
زندگان و حیواناتشون‏.‏‏.‏‏.‏

18:35.960 --> 18:38.560
این شهر پررونق به شدت
متراکم بود‏.‏

18:43.720 --> 18:46.200
در اوجش‏،‏
برخی فکر می‌کنن 8 هزار نفر‏.‏‏.‏‏.‏

18:46.240 --> 18:50.040
در چاتال‌هویوک زندگی می‌کردن‏،‏
بنابراین این یکی از بزرگ‌ترین‏.‏‏.‏‏.‏

18:50.080 --> 18:53.400
سکونتگاه‌های روی سیاره
در این مقطع زمانیه‏.‏

18:53.440 --> 18:56.800
و بنابراین‏،‏ خیلی راحته که این
خط مستقیم رو از‏.‏‏.‏‏.‏

18:56.840 --> 19:03.840
این رشد جمعیت تا جمعیت عظیم انسان‌های
امروزی روی این سیاره تصور کرد‏.‏

19:03.880 --> 19:08.080
و با این حال‏،‏
اون خط مستقیم به شدت قطع شد‏،‏

19:08.120 --> 19:12.240
چون فرمول موفقیتی که اینجا
در حال اجرا بود‏.‏‏.‏‏.‏

19:12.280 --> 19:15.480
همچنین معلوم شد که
یک جور فاجعه‌ست‏.‏

19:19.760 --> 19:23.200
اجداد کشاورز پیشگام ما
نمی‌تونستن این رو بدونن‏.‏‏.‏‏.‏

19:24.640 --> 19:27.040
اما اون‌ها جعبه پاندورا
رو باز کرده بودن‏.‏

19:33.160 --> 19:35.760
در میان تدفین‌های بسیار
چاتال‌هویوک‏.‏‏.‏‏.‏

19:38.640 --> 19:43.520
جمجمه‌هایی پشت سر هم با نشانه‌های
واضح ضربه خشونت‌آمیز وجود داشت‏.‏

19:47.120 --> 19:50.280
و این چیزیه که فقط در
چاتال‌هویوک دیده نشده‏.‏

19:51.680 --> 19:54.200
[صدمات تبر سنگی]
[بیلاس ناپ‏،‏ انگلستان]

19:55.000 --> 19:57.840
در بسیاری از سکونتگاه‌های
کشاورزی اولیه‏،‏

19:57.880 --> 20:02.320
ما شروع به دیدن نشانه‌های غیرقابل
انکار خشونت می‌کنیم‏.‏‏.‏‏.‏

20:02.600 --> 20:04.880
[شاخ گوزن در جمجمه]
[تیگلسجو‏،‏ سوئد]

20:05.120 --> 20:07.360
که نشون می‌ده این دو به هم
مرتبط هستن‏.‏

20:12.440 --> 20:17.440
انتخاب زندگی به این شکل‏،‏
در چنین نزدیکی با‏.‏‏.‏‏.‏

20:17.480 --> 20:21.920
همسایگانتون‏،‏
با حیواناتی که پرورش می‌دین‏،‏

20:21.960 --> 20:23.800
با زباله‌هاتون‏.‏‏.‏‏.‏

20:25.080 --> 20:30.560
به روشی که هرگز قبلاً دیده نشده‏،‏
به این آبشار منجر می‌شه‏.‏

20:32.640 --> 20:36.840
شهرهای پرجمعیت در معرض خطرات
جدیدی قرار گرفته بودن‏.‏

20:37.880 --> 20:40.600
زندگی با حیواناتشون باعث
گسترش بیماری می‌شد‏.‏

20:40.640 --> 20:45.080
وابستگیشون به محصولات کشاورزی‏،‏ اون‌ها رو
در برابر برداشت‌های ناموفق آسیب‌پذیر می‌کرد‏.‏

20:48.120 --> 20:52.200
و با رقابت روزافزون برای
زمین‌های نزدیک سکونتگاه‏،‏

20:52.240 --> 20:55.800
مردم دیگه فقط با طبیعت
نمی‌جنگیدن‏،‏

20:55.840 --> 20:57.600
اون‌ها با همدیگه می‌جنگیدن‏.‏

21:00.280 --> 21:03.600
ناگهان‏،‏ باید به نظر می‌رسید
که این دنیای عالی‏.‏‏.‏‏.‏

21:03.640 --> 21:06.400
که ساخته بودن نفرین
شده بود‏.‏

21:16.680 --> 21:19.000
در مواجهه با همه
این چالش‌ها‏،‏

21:19.040 --> 21:23.800
این شهرها زنده نموندن یا به کلان‌شهرهای
بزرگ تبدیل نشدن‏.‏

21:23.840 --> 21:28.880
در عوض‏،‏ رشد با فروپاشی و
مهاجرت دسته‌جمعی دنبال شد‏.‏

21:36.520 --> 21:39.240
و همین‌طور که ساکنان اولیه شهرها
خونه‌هاشون‏.‏‏.‏‏.‏

21:39.280 --> 21:42.480
و مزارع رو به صورت دسته‌جمعی‏ ترک می‌کردن،‏
با یک انتخاب روبه‌رو شدن‏.‏

21:44.360 --> 21:48.320
دوباره شروع کنن و خطر شکست رو بپذیرن‏،‏
یا به اکثریت عظیم‏.‏‏.‏‏.‏

21:48.360 --> 21:53.520
انسان‌ها در سراسر جهان که هنوز زندگی
عشایری داشتن‏،‏ بپیوندن‏.‏

22:07.480 --> 22:10.480
برای من‏،‏
این یکی از بزرگ‌ترین رازها‏.‏‏.‏‏.‏

22:10.520 --> 22:12.880
در تاریخ گونه ما‏ست.‏

22:14.400 --> 22:18.360
چون برای اولین یکجانشینان‏،‏
این یک فاجعه بود‏.‏

22:18.400 --> 22:24.440
اون‌ها با بیماری و قحطی روبه‌رو بودن‏،‏
و با این حال‏،‏ درست در همون زمان‏،‏

22:24.480 --> 22:28.800
در سراسر سیاره‏،‏ شکارچی‏-‏گردآورندگان
در حال شکوفایی بودن‏.‏

22:28.840 --> 22:32.160
و اون سبک زندگی رو ما می‌دونیم
که جواب می‌ده‏،‏

22:32.200 --> 22:35.920
چون امروز‏،‏
میلیون‌ها نفر این‌طور زندگی می‌کنن‏.‏

22:35.960 --> 22:40.560
اون‌ها به قرن بیست و یکم درست
مثل بقیه ما رسیدن‏.‏

22:40.600 --> 22:43.600
و با این حال‏،‏
ما می‌دونیم این داستان چطور تموم می‌شه‏.‏

22:43.640 --> 22:47.720
بیشتر ما در شهرهای بزرگی مثل
این زندگی می‌کنیم‏.‏

23:00.920 --> 23:06.280
پس‏،‏ چه چیزی یک فاجعه رو
به یک موفقیت تبدیل کرد؟

23:26.200 --> 23:29.640
تلاش‌های اولیه ما برای زندگی
با هم در تعداد زیاد

23:29.680 --> 23:31.800
با شکست و درگیری به پایان
رسیده بود‏.‏

23:36.120 --> 23:40.160
برای اینکه این کار کنه‏،‏
گونه ما باید راه دیگه‌ای پیدا می‌کرد‏.‏

23:57.120 --> 23:58.520
یک پاسخ.‏‏.‏‏.‏

23:58.840 --> 24:02.280
[دره نیل]
[مصر]

24:02.480 --> 24:04.000
در امتداد یک رود بزرگ‏
نهفته بود.‏

24:12.680 --> 24:17.000
بخش‌هایی از داستان ما هست
که جغرافیا اصلاً‏.‏‏.‏‏.‏

24:17.040 --> 24:20.840
تصادفی به نظر نمی‌رسه‏.‏
جایی که اگه قرار بود اتفاق بیفته‏،‏

24:20.880 --> 24:23.160
همیشه قرار بود اینجا
اتفاق بیفته‏.‏

24:25.440 --> 24:29.840
چون فراتر از نوارهای باریک
سبزی که از این‏.‏‏.‏‏.‏

24:29.880 --> 24:34.840
منظره خشک عبور می‌کنن‏،‏
چیز زیادی جز شن و مرگ وجود نداره‏.‏

24:45.480 --> 24:50.040
این نوار باریک از زمین قابل سکونت تنها
مکان برای پرورش غذا‏.‏‏.‏‏.‏

24:50.080 --> 24:51.760
و پرورش حیوانات‏ بود.‏

24:52.960 --> 24:57.760
اما برای تولید کافی‏،‏ اون‌ها باید این
منبع طبیعی رو کنترل می‌کردن‏.‏

24:59.120 --> 25:02.920
مردم باید آب رو به مزارعشون
هدایت می‌کردن‏،‏

25:02.960 --> 25:06.080
و به صورت انبوه‏،‏
سالی یک بار‏،‏ برداشت می‌کردن‏.‏

25:07.680 --> 25:11.520
و بنابراین‏،‏
اون‌ها چاره‌ای جز همکاری با هم نداشتن‏.‏

25:14.680 --> 25:18.120
اگه به اندازه کافی تلاش می‌کردی‏،‏
بیشتر و بیشتر از این‏.‏‏.‏‏.‏

25:18.160 --> 25:24.360
به زمین‌های کشاورزی خوب تبدیل می‌شد،‏
به این آدم‌ها مازاد غذایی عظیمی می‌داد‏.‏‏.‏‏.‏

25:24.400 --> 25:28.880
که در انبارهای بزرگ غلات جمع‌آوری می‌شد‏،‏
و افراد بیشتری‏.‏‏.‏‏.‏

25:28.920 --> 25:32.200
و بیشتری رو برای اومدن و سکونت
در اینجا جذب می‌کرد‏،‏

25:32.240 --> 25:35.240
و به این انقلاب در حال
رشد می‌پیوستن‏.‏

25:42.720 --> 25:46.200
مردم به دره نیل هجوم آوردن و برای
فضا رقابت می‌کردن‏.‏

25:53.880 --> 25:56.720
اما حالا‏،‏
به جای رها کردن جوامعشون‏.‏‏.‏‏.‏

25:56.760 --> 25:58.720
وقتی شهرها بیش از حد
شلوغ می‌شدن‏.‏‏.‏‏.‏

26:01.360 --> 26:02.760
اون‌ها رو بازسازی کردن‏.‏

26:07.760 --> 26:10.760
وقتی در یک گروه کوچک زندگی می‌کنین‏،‏
همه باید خوب باشین‏،‏

26:10.800 --> 26:14.600
یا حداقل‏،‏
در همه چیز برای بقا شایسته باشین‏.‏

26:14.640 --> 26:19.840
اما با زندگی در یک گروه بزرگ‏،‏
ناگهان می‌تونین تخصص پیدا کنید‏.‏

26:19.880 --> 26:22.360
برخی از شما ممکنه
در یک نوع خاص‏.‏‏.‏‏.‏

26:22.400 --> 26:23.880
از نساجی خیلی خوب بشین‏.‏

26:23.920 --> 26:27.720
دیگران ممکنه سنگ‌تراش‏،‏
قصاب‏،‏ نانوا بشن‏،‏

26:27.760 --> 26:30.600
احتمالاً هنوز شمع‌ساز نه‏.‏

26:30.640 --> 26:33.000
همه چرخ‌دنده‌های
یک ماشین بزرگ‏،‏

26:33.040 --> 26:37.200
در مقیاسی که قبلاً هرگز
دیده نشده بود‏.‏

26:43.600 --> 26:44.280
مردم‏.‏‏.‏‏.‏

26:44.320 --> 26:47.280
این سکونتگاه‌های شلوغ به طور
فزاینده‌ای همکاری می‌کردن‏.‏

26:48.840 --> 26:50.960
و بخشی از یک گروه اجتماعی‏.‏‏.‏‏.‏

26:51.000 --> 26:53.440
با صدها یا هزاران غریبه‏ می‌شدن.‏

26:55.560 --> 26:59.880
و در این فرآیند‏،‏
پایه‌های چیزی کاملاً جدید رو می‌ریختن‏.‏

27:01.240 --> 27:04.760
[ابیدوس]

27:09.920 --> 27:12.320
می‌دونم باستان‌شناسان دائماً
به دیوارها اشاره می‌کنن‏.‏‏.‏‏.‏

27:12.360 --> 27:15.080
و سعی می‌کنن مردم رو از اهمیت
اون‌ها متقاعد کنن‏،‏

27:15.120 --> 27:20.000
اما این دیوار کاملاً عظیم
تقریباً تمام چیزیه که‏.‏‏.‏‏.‏

27:20.040 --> 27:22.600
از شهر اصلی ابیدوس
باقی مونده‏.‏

27:22.640 --> 27:27.280
ابیدوس یکی از اولین
شهرهای کل جهانه‏.‏

27:28.400 --> 27:31.720
اما دیوارهایی مثل این‌ها همچنین
نشانگر یک تغییر مهم‏.‏‏.‏‏.‏

27:31.760 --> 27:34.640
در نحوه زندگی
انسان‌ها با هم‏ هستن‏،‏

27:34.680 --> 27:38.760
چون بودن در این طرف دیوار
به معنای محافظت‏.‏‏.‏‏.‏

27:38.800 --> 27:41.320
و دسترسی به انبارهای غلات‏ بود،‏

27:41.360 --> 27:45.720
اما بودن در اون طرف دیوار به معنای
واقعی کلمه محروم بودنه‏.‏

27:45.760 --> 27:50.040
خب‏،‏ انسان‌ها همیشه قبیله‌ای بودن‏،‏
ما همیشه تونستیم به عنوان‏.‏‏.‏‏.‏

27:50.080 --> 27:55.800
بخشی از یک گروه عمل و فکر کنیم‏،‏ اما
چیزی که مکان‌هایی مثل این ثابت می‌کنن

27:55.840 --> 28:01.000
اینه که قبیله‌گرایی تا اندازه
یک شهر قابل گسترش بود‏.‏

28:01.480 --> 28:04.480
[رود سند]

28:04.640 --> 28:10.120
در امتداد رودخانه‌های بزرگ دنیای باستان‏،‏
شهرهای عظیمی شروع‏.‏‏.‏‏.‏

28:10.160 --> 28:16.000
به ظهور کردن‏،‏ همین‌طور که اجداد ما راز زندگی
در مقیاس بزرگ رو کشف کردن‏.‏

28:16.880 --> 28:19.200
[رود فرات]

28:19.320 --> 28:20.160
[اوروک]
[عراق]

28:20.280 --> 28:24.680
تغییری که ما رو با سرعتی شگفت‌انگیز
به جلو می‌برد‏.‏

28:30.560 --> 28:32.680
همین‌طور که این شهرهای
نوظهور رشد می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

28:32.720 --> 28:35.280
و جوامعشون پیچیده‌تر می‌شد‏.‏‏.‏‏.‏

28:39.280 --> 28:40.720
شروع به تغییر کردن‏.‏‏.‏‏.‏

28:45.480 --> 28:49.240
و شواهدی به جا گذاشتن که هنوز هم می‌شه
اینجا در ابیدوس دید‏.‏

28:51.080 --> 28:55.200
نه در شهر زندگان‏،‏
بلکه در شهر مردگان‏.‏

28:58.520 --> 29:04.680
اینجا شونه الزبیبه‏،‏
و به وضوح خیلی وسیعه‏،‏

29:04.720 --> 29:09.440
اما در واقع در ابتدا به اشتباه به عنوان
یک قلعه در نظر گرفته شده بود‏.‏

29:09.480 --> 29:15.160
اما این یک معبده که به یک انسان‏،‏
مردی به نام خاسه‌خموی‏،‏ تقدیم شده‏،‏

29:15.200 --> 29:17.680
که در واقع در یک گورستان
در اونجا دفن شده‏.‏

29:17.720 --> 29:24.120
همه یکی از این‌ها رو نداشتن‏،‏
که به این معنیه که در این حوالی‏،‏

29:24.160 --> 29:27.520
حالا حداقل دو طبقه از
مردم وجود داشتن‏.‏

29:29.360 --> 29:32.840
چیزی در مورد شهرها وجود داشت که
اون‌ها رو به بستر مناسبی‏.‏‏.‏‏.‏

29:32.880 --> 29:37.200
برای تولید نه فقط داراها‏،‏
بلکه خیلی داراها تبدیل می‌کرد‏.‏

29:41.760 --> 29:44.680
ممکنه هرگز ندونیم چرا برخی
افراد ثروتمندتر‏.‏‏.‏‏.‏

29:44.720 --> 29:46.440
و قدرتمندتر از دیگران شدن‏.‏

29:48.880 --> 29:53.560
یک نظریه اینه که کسانی که کنترل
آب رو در دست داشتن‏.‏‏.‏‏.‏

29:53.600 --> 29:56.160
می‌تونستن کنترل عرضه غذا
رو هم در دست داشته باشن‏.‏

29:57.560 --> 30:00.360
اما تا زمانی که
به اندازه کافی‏.‏‏.‏‏.‏

30:00.400 --> 30:03.720
برای تغذیه شهرها به اشتراک می‌ذاشتن‏،‏
شهرها شکوفا می‌شدن‏.‏

30:06.120 --> 30:10.960
جمعیت‌های تازه متخصص شده اون‌ها
ابداع کردن‏،‏ ساختن‏.‏‏.‏‏.‏

30:11.000 --> 30:15.480
و تعداد بی‌سابقه‌ای از اشیاء
رو معامله کردن‏.‏

30:19.280 --> 30:24.760
و در این فرآیند‏،‏ ابزاری رو خلق کردن‏،‏
که در نگاه اول ساده به نظر می‌رسید‏،‏

30:24.800 --> 30:27.680
که به یک ابزار قدرتمند
تبدیل می‌شد‏.‏

30:30.600 --> 30:33.240
می‌دونم خیلی به چشم نمیان‏.‏

30:33.280 --> 30:38.080
به نظر می‌رسه فقط تیکه‌های مربعی
از استخوان هستن‏.‏

30:38.120 --> 30:43.080
اون‌ها در ابیدوس‏،‏
در یک مقبره پیدا شدن‏،‏ که تصور می‌شه‏.‏‏.‏‏.‏

30:43.120 --> 30:49.000
متعلق به پادشاهی معروف به پادشاه عقرب‏،‏
از حدود 5300 سال پیش بوده‏.‏

30:49.040 --> 30:52.760
خب‏،‏ برخی از این نمادها بسیار
قابل تشخیص هستن‏.‏

30:52.800 --> 30:54.920
این مشخصه که یک پرنده‌ست‏.‏

30:56.160 --> 30:59.000
این یک نوع گیاهه‏.‏

30:59.040 --> 31:00.880
و به سوراخ‌های روشون
توجه کنید‏.‏

31:00.920 --> 31:05.360
این‌ها در واقع برچسب‏،‏
یا تگ هستن‏.‏

31:05.400 --> 31:09.000
تصور می‌شه این تگ‌ها
به هدایایی متصل بودن‏.‏‏.‏‏.‏

31:09.040 --> 31:12.320
که در مقبره دفن شده بودن‏،‏
اما چیزی که اون‌ها فاش می‌کنن‏.‏‏.‏‏.‏

31:12.360 --> 31:14.480
اتفاقی در دنیای زندگانه.‏

31:15.480 --> 31:20.320
و این نمادها نشانگر
منشأ جایی بودن که‏.‏‏.‏‏.‏

31:20.360 --> 31:23.800
کالایی که به اون‌ها متصل بود
از اونجا اومده بود‏.‏

31:23.840 --> 31:27.160
شاید یک کمیت هم به اون‌ها
متصل بوده‏.‏

31:27.200 --> 31:31.720
و بعد یک نفر این ایده کاملاً
انقلابی رو داشت‏.‏

31:31.760 --> 31:33.800
چی می‌شه اگه اون‌ها رو
به هم وصل کنن؟

31:47.880 --> 31:52.800
با توافق محلی بر سر معنی اون‌ها‏،‏
نمادها به کلمات تبدیل شدن‏.‏

31:54.920 --> 32:00.480
به تدریج‏،‏
ردیف‌های تصاویر پیچیده‌تر شدن‏.‏‏.‏‏.‏

32:03.960 --> 32:05.040
تا اینکه‏.‏‏.‏‏.‏

32:15.280 --> 32:19.840
دانش و فرهنگ دقیقی که قبلاً‏.‏‏.‏‏.‏

32:19.880 --> 32:25.080
نسل به نسل به نسل منتقل شده
بود‏،‏ حالا می‌تونست‏.‏‏.‏‏.‏

32:25.120 --> 32:27.960
به روشی کاملاً
متفاوت حفظ بشه‏.‏

32:28.000 --> 32:31.360
و نکته در مورد نوشتن
اینه که مثل‏.‏‏.‏‏.‏

32:31.400 --> 32:33.400
بسیاری از جهش‌های
بزرگ به جلو‏.‏‏.‏‏.‏

32:33.440 --> 32:35.440
که ما به عنوان
یک گونه برداشتیم‏‏،‏

32:35.480 --> 32:39.040
به ابداع کشاورزی و فلزکاری‏.‏‏.‏‏.‏

32:39.080 --> 32:45.600
و چرخ فکر می‌کنم‏،‏ به نظر می‌رسه نوشتن
ایده‌ای بوده که زمانش فرا رسیده‏،‏

32:45.640 --> 32:49.000
چون فقط در مصر اتفاق نیفتاد.‏

32:53.080 --> 32:56.040
بارها و بارها در سراسر زمین‏،‏

32:56.080 --> 32:58.800
ما اشکال مختلفی از نوشتن
رو ابداع کردیم‏.‏

33:05.080 --> 33:09.680
و به حقایق‏،‏ داستان‌ها و
ایده‌هامون شکل ماندگاری دادیم‏.‏

33:16.840 --> 33:20.640
و ما هنوز هیچ مدرک قطعی
در مورد چگونگی یا حتی‏.‏‏.‏‏.‏

33:20.680 --> 33:24.440
اینکه این رویدادها بر یکدیگر تأثیر
گذاشتن یا نه‏،‏ نداریم‏،‏

33:24.440 --> 33:26.480
یا اینکه به طور طبیعی
اتفاق افتادن‏،‏

33:26.480 --> 33:30.240
در نتیجه نیاز به پیگیری
چیزها در اون مقیاس‏.‏

33:30.280 --> 33:33.760
اما هر طور که اتفاق افتاد‏،‏
وقتی نوشتن به وجود اومد‏،‏

33:33.800 --> 33:38.880
وقتی در دنیا وجود داشت‏،‏
دیگه هیچ چیز مثل قبل نبود‏.‏

33:44.440 --> 33:46.440
حالا‏،‏ قوانین‏،‏ رسوم‏،‏

33:46.440 --> 33:50.640
و باورها می‌تونستن به طور دائم
با جوهر ثبت بشن‏.‏

33:57.480 --> 34:00.080
اما با بیش از 700 نماد‏،‏

34:00.120 --> 34:03.480
این فناوری به سال‌ها مطالعه
برای تسلط نیاز داشت‏.‏‏.‏‏.‏

34:04.920 --> 34:09.360
و بنابراین تنها در انحصار کسانی بود که برای
استفاده از اون آموزش دیده بودن‏،‏

34:09.400 --> 34:12.360
کاتبانی که برای طبقه
حاکم کار می‌کردن‏.‏

34:17.320 --> 34:18.800
و توانایی فرستادن‏.‏‏.‏‏.‏

34:18.840 --> 34:22.080
دستورالعمل‌های دقیق
به مردم در سراسر سرزمین‏،‏

34:22.200 --> 34:26.000
به حاکمان قدرت عظیمی
برای تأثیرگذاری‏،‏

34:26.040 --> 34:27.920
دستور دادن و ساختن داد‏.‏

34:32.480 --> 34:36.120
در سال 2013‏،‏
تیمی از باستان‌شناسان در حال حفاری‏.‏‏.‏‏.‏

34:36.160 --> 34:38.680
یک غار در ساحل دریای
سرخ بودن‏.‏‏.‏‏.‏

34:41.120 --> 34:43.000
که‏،‏ در داخل پنهان شده بود‏،‏

34:43.040 --> 34:47.240
قطعات باستانی از پاپیروس‌های
حکاکی شده پیدا کردن‏.‏

34:47.680 --> 34:53.280
[پاپیروس]
[وادی الجرف‏،‏ 4500 سال پیش]

34:53.480 --> 34:56.600
که برای بیش از 4 هزار سال
در اونجا حفظ شده بود‏.‏

35:00.280 --> 35:03.480
اعتقاد بر اینه که این قدیمی‌ترین نمونه‌ایه
که تا به حال پیدا شده‏.‏

35:08.440 --> 35:12.080
و یک کپسول زمان از دوران سلطنت
یک حاکم نمادین‏.‏

35:13.800 --> 35:18.440
پس‏،‏ این‏.‏‏.‏‏.‏ این دفترچه یادداشت
حفاری واقعی شما از اون زمانه؟

35:18.480 --> 35:22.120
آره‏،‏ آره‏.‏ هر روز‏،‏
من پاپیروس‌ها رو ثبت می‌کردم‏،‏

35:22.160 --> 35:25.960
و ما از اینکه بیشترشون نام یک پادشاه
رو داشتن‏،‏ شگفت‌زده شدیم‏.‏

35:26.000 --> 35:30.080
و این فرعون خوفوئه،‏
سازنده هرم بزرگ‏.‏

35:30.120 --> 35:31.400
یک فرعون کوچیک نیست‏.‏

35:31.440 --> 35:34.240
تمام این مواد اطلاعاتی
در مورد همین‏.‏‏.‏‏.‏

35:34.280 --> 35:38.080
سلطنت می‌دن‏،‏
که در واقع همون ابتدای دولت مصره‏.‏

35:38.120 --> 35:39.160
آره‏.‏

35:40.800 --> 35:44.600
خوفو برای تقریباً 25 سال
بر مصر حکومت کرد‏.‏

35:46.280 --> 35:49.880
و یکی از آشناترین
سازه‌های جهان برای‏.‏‏.‏‏.‏

35:49.920 --> 35:55.280
بزرگداشت اون ساخته شد‏.‏
اولین هرم بزرگ جیزه‏.‏

35:57.720 --> 36:01.080
ما باید تا خود انتهای
حفاری صبر می‌کردیم‏.‏‏.‏‏.‏

36:01.120 --> 36:04.600
تا بهترین پاپیروس‌های حفظ
شده رو داشته باشیم‏.‏

36:04.640 --> 36:06.960
ما فقط یک قطعه کوچک دست
نخورده داشتیم‏.‏

36:07.080 --> 36:08.000
نه‏!‏

36:08.040 --> 36:10.400
و همه پاپیروس‌ها به داخل
انداخته شده بودن‏.‏‏.‏‏.‏

36:10.440 --> 36:12.160
توی اون یک نقطه که
آخرین نقطه بود

36:12.200 --> 36:15.400
‏-‏ که شما تصمیم گرفتین توش رو نگاه کنید‏.‏
‏-‏ آره‏،‏ آره‏.‏

36:15.440 --> 36:19.440
این تیم حدود هزار قطعه
پاپیروس کشف کرد‏،‏

36:19.480 --> 36:22.760
که یک پروژه ساختمانی بسیار
پیچیده رو آشکار می‌کرد‏.‏

36:23.880 --> 36:25.040
‏-‏ وای‏!‏
‏-‏ آره‏.‏

36:25.080 --> 36:27.600
این متعلق به نوعی از نخبگان
در اون زمانه‏،‏

36:27.640 --> 36:29.200
چون ما فکر نمی‌کنیم که بیشتر‏.‏‏.‏‏.‏

36:29.240 --> 36:33.480
از 1 درصد از‏.‏‏.‏‏.‏
از جمعیت قادر به خواندن و نوشتن بودن‏.‏

36:33.520 --> 36:36.440
این یک دفتر ثبت وقایعه‏،‏
و من می‌تونم در جعبه‌های کوچیک‏.‏‏.‏‏.‏

36:36.480 --> 36:39.080
شماره روز ماه رو ببینم‏،‏
و برای هر روز‏،‏

36:39.120 --> 36:43.240
این مقام اطلاعاتی در مورد کاری
که انجام داده‏،‏ می‌ده‏.‏

36:43.280 --> 36:46.800
به عنوان مثال‏،‏ اینجا‏،‏
در روز اول ماه‏،‏

36:46.840 --> 36:50.680
اون‌ها یک قایق به هلیوپولیس می‌فرستن‏،‏
تا غذا برای کارگران بیارن‏.‏

36:50.720 --> 36:52.600
و وقتی می‌رسه‏،‏
با رنگ قرمز نوشته شده‏،‏

36:52.640 --> 36:57.000
چون برای اون‌ها خیلی مهم‌تر
از هر چیز دیگه‌ایه‏.‏

36:57.040 --> 37:01.840
برای حدود 40 روز‏،‏ شما یک ثبت دقیق
از کاری که اون انجام می‌ده‏،‏ دارید‏.‏

37:03.120 --> 37:07.000
مصری‌ها بلوک‌های سنگ آهک مرغوبی رو
استخراج کردن که‏.‏‏.‏‏.‏

37:07.040 --> 37:10.920
برای ساخت پوشش
بیرونی اهرام‏ استفاده می‌شد.‏

37:10.960 --> 37:14.680
بنابراین‏،‏ کل ماجرا اینه که
اون‌ها داشتن‏.‏‏.‏‏.‏

37:14.720 --> 37:19.440
سنگ‌ها رو از معادن تورا
به هرم خوفو در پایان‏.‏‏.‏‏.‏

37:19.480 --> 37:21.320
سلطنت این پادشاه‏ می‌آوردن.‏

37:21.360 --> 37:24.160
پس‏،‏ این‏.‏‏.‏‏.‏ این به ما می‌گه‏.‏‏.‏‏.‏

37:24.200 --> 37:27.560
که اساساً چطور
اهرام رو ساختن‏.‏

37:27.600 --> 37:30.520
آره‏،‏ اساساً‏،‏ آره‏.‏
این مدیریت پشت همه این‌هاست‏.‏

37:30.560 --> 37:33.080
این‏.‏‏.‏‏.‏
این کاملاً باورنکردنیه‏.‏

37:33.120 --> 37:37.520
پس،‏
این یک تصویر لحظه‌ای در زمان‏.‏‏.‏‏.‏

37:37.560 --> 37:40.080
از ساخت هرم بزرگه.‏

37:40.120 --> 37:42.480
و شما پیداش کردین‏.‏

37:46.360 --> 37:48.440
فکر می‌کنم بدون همه
اون سوابق‏،‏

37:48.480 --> 37:50.600
ساخت هرم ممکن نبود‏.‏

37:58.800 --> 38:01.880
واقعاً نمی‌شه در مورد
اهمیت پیدا کردن‏.‏‏.‏‏.‏

38:01.920 --> 38:08.120
سندی مثل اون‏،‏ سندی از چنین لحظه محوری
در تاریخ‏،‏ اغراق کرد‏.‏

38:08.160 --> 38:11.880
و وقتی ترجمه رو می‌خونین‏،‏
قطعاً حس می‌کنین‏.‏‏.‏‏.‏

38:11.920 --> 38:16.240
که چه شاهکار لجستیکی،‏

38:16.280 --> 38:18.920
ساختن این چیزها‏ بوده.‏

38:18.960 --> 38:24.360
اما همچنین یک حس واقعی از اینکه
چقدر پیش پا افتاده‏.‏‏.‏‏.‏

38:24.400 --> 38:26.440
و بوروکراتیک بوده‏،‏
به دست میارین‏.‏

38:26.480 --> 38:30.200
یه جورایی انسان‌های معمولی
در حال انجام کارهای معمولی انسانی‏.‏

38:30.240 --> 38:35.960
بین ابداع نوشتن و
ساخت اهرام‏،‏

38:36.000 --> 38:38.840
هیچ پیشرفت فناوری
عمده‌ای وجود نداشت‏.‏‏.‏‏.‏

38:38.880 --> 38:41.200
که ما در مصر از اون اطلاع
داشته باشیم‏.‏

38:43.040 --> 38:45.160
و بنابراین‏،‏ برای 4500 سال‏،‏

38:45.200 --> 38:49.240
مردم به این‌ها نگاه
کردن و فقط‏.‏‏.‏‏.‏

38:49.280 --> 38:56.000
نفسشون بند اومده‏،‏
و از خودشون پرسیدن که چطور ساخته شدن‏.‏

38:56.040 --> 38:58.560
و شاید پاسخ فقط‏.‏‏.‏‏.‏

38:58.600 --> 39:02.040
به همین سادگی باشه‏،‏
نوشتن اهرام رو ساخت‏.‏

39:06.080 --> 39:10.080
و با اینکه اون‌ها در اصل برای
نخبگان ساخته شده بودن‏،‏

39:10.120 --> 39:14.360
در واقع به نمادهای هویت
ملی تبدیل شدن‏،‏

39:14.400 --> 39:18.840
که گروه‌های عظیمی از مردم رو در سطح
ناخودآگاه به هم پیوند می‌ده‏.‏

39:22.840 --> 39:28.440
واحد همکاری انسانی از قبیله‏،‏
به روستا‏،‏

39:28.480 --> 39:30.840
به شهر‏،‏ به شهرستان‏.‏‏.‏‏.‏

39:33.960 --> 39:36.160
و حالا‏،‏
به ملت رشد کرده بود‏.‏

39:45.120 --> 39:49.000
اما در کنار ظهور این
دولت‏-‏ملت‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

39:49.040 --> 39:51.080
یک تحول شوم‌تر هم وجود داشت‏.‏

39:52.120 --> 39:58.000
چیزی که زمانی درگیری‌های قبیله‌ای بود
به جنگ‌های دولتی تبدیل شد‏.‏‏.‏‏.‏

40:01.000 --> 40:04.320
که توسط فاتحان در هنر و
نوشته‌ها ثبت می‌شد‏.‏

40:05.040 --> 40:06.480
[پرچم اور]
[اور‏،‏ عراق‏،‏ 4500 سال پیش]

40:06.680 --> 40:10.000
ابرقدرت‌های نوظهور شروع
به راه اندازی لشکرکشی‌های‏.‏‏.‏‏.‏

40:10.040 --> 40:13.480
نظامی علیه همسایگان
خود کردن‏،‏

40:13.560 --> 40:16.800
برای زمین‏،‏
منابع و نیروی انسانی‏.‏

40:18.600 --> 40:21.960
و هزاران اسیر رو به عنوان
برده بازگردوندن‏.‏

40:29.200 --> 40:33.920
بسیاری از تمدن‌های اولیه
این الگوی رشد‏،‏

40:33.960 --> 40:39.440
نوآوری‏،‏ نوشتن و جامعه‌ای روز به روز
طبقه‌بندی شده‌تر رو دنبال می‌کنن‏.‏

40:43.640 --> 40:46.840
تا 4 هزار سال پیش‏،‏
ما به وضوح گام‌های بزرگی به سمت‏.‏‏.‏‏.‏

40:46.920 --> 40:48.560
دنیای مدرن برداشته بودیم‏،‏

40:48.600 --> 40:52.240
با ظهور این تمدن‌هایی
که از افراد بسیار بیشتری‏.‏‏.‏‏.‏

40:52.280 --> 40:57.600
حمایت می‌کردن،‏ و حدود 70 میلیون نفر از
ما روی این سیاره راه می‌رفتیم‏.‏

40:59.080 --> 41:00.120
اما‏.‏‏.‏‏.‏

41:01.400 --> 41:07.440
تفاوت در وضعیت انسان هرگز
این‌قدر زیاد نبود‏.‏

41:07.480 --> 41:11.000
برخی افراد خدایان زنده بودن‏،‏
و به ساختن‏.‏‏.‏‏.‏

41:11.040 --> 41:15.960
بناهایی مثل این‌ها برای خودشون
برای قرن‌ها ادامه می‌دادن‏.‏

41:17.880 --> 41:20.120
اما بسیاری دیگر برده بودن‏،‏
که مجبور بودن‏.‏‏.‏‏.‏

41:20.160 --> 41:24.760
در سایه شکوهی زندگی کنن که
در ساختنش کمک کرده بودن‏.‏

41:26.760 --> 41:30.320
و ابزار قدرتمند جدید بشریت‏،‏
نوشتن‏.‏‏.‏‏.‏

41:31.360 --> 41:35.080
هنوز در دستان تعداد کمی
باقی مونده بود‏.‏

41:36.280 --> 41:39.080
اگه قرار بود به آینده برسیم‏،‏
به اینجا و اکنونی که‏.‏‏.‏‏.‏

41:39.120 --> 41:44.400
من و شما می‌شناسیم‏،‏
به جرقه‌ای از جایی دیگه نیاز داشت‏.‏

41:50.880 --> 41:54.680
[شبه‌جزیره سینا]
[مصر]

42:03.480 --> 42:08.480
تقریباً 4 هزار سال پیش‏،‏
گروه کوچکی از اجداد ما‏.‏‏.‏‏.‏

42:08.520 --> 42:12.400
مجبور به سفری به یکی
از نامناسب‌ترین‏.‏‏.‏‏.‏

42:12.440 --> 42:14.600
مکان‌های روی زمین شدن‏.‏

42:15.960 --> 42:19.640
از میان بیابان سوزان و بایر‏.‏‏.‏‏.‏

42:19.680 --> 42:21.480
صحرای سینا‏.‏

42:24.120 --> 42:27.000
اما اینجا‏،‏
در این منظره متروک‏،‏

42:27.040 --> 42:29.040
اون‌ها دنیا رو تغییر می‌دادن‏.‏

42:33.840 --> 42:40.200
اینجا خیره‌کننده‌ست و با این حال‏،‏
یک تله مرگ کامل و تمام عیاره‏.‏

42:41.280 --> 42:44.960
برای نخبگان مصری
اهمیت چندانی نداشت‏.‏

42:45.680 --> 42:50.200
تا اینکه کسی چیزی در
این کوه‌ها پیدا کرد‏.‏

42:51.680 --> 42:54.240
مقادیر زیادی مس‏.‏

42:55.680 --> 42:57.800
و این چیز‏،‏ فیروزه‏.‏

42:59.200 --> 43:03.960
مواد خامی که می‌شد
به جواهرات‏.‏‏.‏‏.‏

43:04.000 --> 43:06.160
و زیورآلات با ارزش
تبدیل کرد‏.‏‏.‏‏.‏

43:14.400 --> 43:18.280
اگه می‌تونستین اون‌ها رو از این
منظره خشن بیرون بکشین‏.‏

43:21.960 --> 43:25.880
در شمال دور‏،‏
سرزمین کوچک رتنو قرار داشت‏.‏

43:26.920 --> 43:31.080
وقتی مصر برای این مأموریت معدن‌کاری
سخت کارگر خواست‏.‏‏.‏‏.‏

43:33.120 --> 43:36.840
مردم نگون‌بخت این دولت
کوچیک و بی‌قدرت بودن‏،‏

43:36.880 --> 43:39.800
که چاره‌ای جز پاسخ دادن
به این فراخوان نداشتن‏.‏

43:53.120 --> 43:57.680
نمی‌تونم تصور کنم چه حسی داشته
که به اینجا کشیده بشی‏.‏‏.‏‏.‏

43:57.720 --> 44:02.120
تا در معادن فیروزه کار کنی‏،‏
در گرمای سوزان‏،‏

44:02.160 --> 44:03.640
در وسط ناکجاآباد‏.‏

44:07.840 --> 44:09.760
باید مثل این بوده
باشه که روی‏.‏‏.‏‏.‏

44:09.800 --> 44:11.560
سطح یک سیاره دیگه
رها شده باشی‏.‏

44:19.280 --> 44:22.840
و حتی مصری‌ها هم احتمالاً
از خودشون می‌پرسیدن‏.‏‏.‏‏.‏

44:22.880 --> 44:24.480
که به خونه
برمی‌گردن یا نه‏.‏

44:27.120 --> 44:32.320
[سرابیت الخادم]

44:33.200 --> 44:36.240
مصری‌ها برای محافظت
به خدایانشون روی آوردن‏.‏

44:37.320 --> 44:41.280
و اینجا‏،‏
در ارتفاعات یک فلات متروک‏،‏

44:41.320 --> 44:44.320
در دورترین نقطه
دنیای خودشون‏،‏

44:44.360 --> 44:47.160
معبدی ساختن تا از اون‌ها
درخواست کنن‏.‏

44:53.280 --> 44:56.200
بنایی که به طور قابل توجه‌ای‏.‏‏.‏‏.‏

44:56.240 --> 44:59.800
برای تقریباً 4 هزار سال
سالم باقی مونده‏.‏

45:01.120 --> 45:04.800
که توسط بیابان خشک و بی‌ آب و علف
در زمان منجمد شده‏.‏

45:15.360 --> 45:18.520
این معبد به ایزدبانو حاثور
تقدیم شده‏،‏

45:18.560 --> 45:21.080
که ایزدبانوی فیروزه
و معدنچیانه‏.‏

45:21.120 --> 45:23.880
و اون‌ها در حال مستندسازی و جشن
گرفتن حضورشون بودن‏،‏

45:23.920 --> 45:26.160
و خدایانشون رو می‌پرستیدن‏.‏

45:26.200 --> 45:32.000
و هر کدوم از این ستون‌ها نشانگر
یکی از مأموریت‌هاست‏.‏

45:32.040 --> 45:33.080
و سلسله مراتبی هستن‏.‏

45:33.120 --> 45:36.280
پس،‏
فرعون در بالا قرار داره‏،‏

45:36.320 --> 45:38.760
و از میان رده‌ها عبور می‌کنه‏.‏

45:38.800 --> 45:41.640
سنگ‌تراش‌ها رو دارید‏،‏
و غیره و غیره و غیره‏،‏

45:41.680 --> 45:45.880
تا اینکه این برادر
شاهزاده رتنوئه.‏

45:45.920 --> 45:49.240
رتنو جاییه که معدنچیان
از اونجا اومدن‏.‏

45:49.280 --> 45:53.160
و با این حال‏،‏ معدنچیان اینجا
روی این ستون نیستن‏،‏

45:53.240 --> 45:57.960
اما از اینجا عبور می‌کردن‏،‏ این عظمت‏،‏
این شکوه رو می‌دیدن‏.‏

45:58.000 --> 46:01.720
و این هیروگلیف‌های غیرقابل
نفوذ مصری رو می‌دیدن‏.‏‏.‏‏.‏

46:03.040 --> 46:07.520
کارگران خارجی هم می‌خواستن حضور
خودشون رو در اینجا جاودانه کنن‏.‏

46:10.640 --> 46:12.080
اما یک مشکل وجود داشت‏.‏

46:12.120 --> 46:15.160
اون‌ها بخشی از نخبگان نبودن و
پس یعنی نمی‌تونستن بنویسن‏.‏

46:19.520 --> 46:23.520
بنابراین‏،‏ معدنچیان بی‌سواد کاری رو
کردن که ما انسان‌ها همیشه انجام دادیم‏.‏

46:26.560 --> 46:30.920
اون‌ها چیزی رو که دیده بودن کپی
کردن و اون رو از آن خودشون کردن‏.‏

46:43.920 --> 46:46.280
این یکی از معادن فیروزه‌ست‏،‏

46:46.320 --> 46:48.680
و اگه نگاه کنید‏،‏
روی همه دیوارها‏.‏‏.‏‏.‏

46:48.720 --> 46:50.880
این خراش‌ها از‏.‏‏.‏‏.‏

46:50.920 --> 46:53.640
جاییه که کلنگ‌های
کارگران خورده‏.‏

46:55.080 --> 46:57.800
اما اینجا‏،‏
اتفاق دیگه‌ای در حال وقوعه‏.‏

46:57.840 --> 47:03.160
حدود 30 یا 40 تا از اون‌ها
در همه جای این مکان هستن‏.‏

47:03.200 --> 47:05.480
برخی از این‌ها از
هیروگلیف‌ها کپی شدن‏،‏

47:05.520 --> 47:08.720
اما برخی کاملاً جدید هستن‏،‏
و نحوه کار سیستم اینه‏.‏

47:08.760 --> 47:13.200
شما نماد رو می‌گیرین و
نام رو می‌گین‏،‏

47:13.240 --> 47:17.560
اما فقط صدای اول رو می‌گیرین‏،‏
و بقیه رو دور می‌ریزین‏.‏

47:17.600 --> 47:19.720
بنابراین‏،‏ به عنوان مثال‏،‏
این اینجا‏.‏

47:19.760 --> 47:23.400
این یک گاوه‏،‏
می‌تونین شاخ‌ها و سر رو اینجا ببینین‏.‏

47:23.440 --> 47:26.360
برای معدنچیان‏،‏
این ‏‫"الف‫" بود‏.‏

47:26.400 --> 47:31.600
خب‏،‏ الف فقط صدای اول‏،‏ ‏‫"آ‏‫" رو بگیرین‏،‏
بقیه رو دور بریزین‏.‏

47:31.640 --> 47:34.200
این یک نماد دیگه‌ست‏.‏
این نماد خانه‌ست‏.‏

47:34.240 --> 47:36.200
برای اون‌ها ‏‫"بیت" بود‏،‏

47:36.240 --> 47:39.640
بنابراین شما فقط صدای ‏‫"ب‏‫" رو
در ابتدا می‌گیرین‏.‏

47:39.680 --> 47:42.120
و اگه این دو رو کنار
هم بذارین‏،‏

47:42.160 --> 47:45.040
شروع به درک این می‌کنین که در
واقع اینجا به چی نگاه می‌کنین‏.‏

47:45.080 --> 47:49.120
اینجا زادگاه الفباست‏.‏

47:53.440 --> 47:57.480
این خط جدید برای یادگیری ساده‌تر
از هیروگلیف‌ها بود‏،‏ چون‏.‏‏.‏‏.‏

47:57.520 --> 48:02.400
الفبا کلمات کامل رو نشان نمی‌داد‏،‏
بلکه صداهای گفتاری رو‏ نشون می‌داد.‏

48:05.640 --> 48:10.680
و می‌تونست هر فکری رو فقط
با 20 تا 30 نماد منتقل کنه‏.‏

48:13.640 --> 48:17.800
این معدنچیان کسانی هستن
که این رو به وجود آوردن‏،‏

48:17.840 --> 48:20.960
و میراث اون‌ها هنوز امروز با
ماست و خیلی مهمه‏.‏

48:27.160 --> 48:29.640
در قرن‌ها و هزاره‌های بعد‏.‏‏.‏‏.‏

48:32.560 --> 48:34.920
تقریباً همه زبان‌های
نوشتاری اولیه‏.‏‏.‏‏.‏

48:34.960 --> 48:39.080
با افول اون تمدن‌ها
به فراموشی سپرده شدن‏.‏

48:41.920 --> 48:46.760
اما الفبا فقط رشد می‌کرد‏،‏
در سراسر سیاره پخش می‌شد‏،‏

48:46.800 --> 48:50.880
و تغییر شکل می‌داد و
به اشکال مختلفی منشعب می‌شد‏.‏

48:53.440 --> 48:58.200
در نهایت به پرکاربردترین
سیستم نوشتاری‏.‏‏.‏‏.‏

48:58.240 --> 49:00.080
در جهان تبدیل شد‏.‏

49:06.040 --> 49:10.880
و به میلیون‌ها‏،‏ و بعد میلیاردها‏،‏
انسان معمولی اجازه داد‏.‏‏.‏‏.‏

49:10.920 --> 49:15.920
تا به دانش دسترسی پیدا کنن‏،‏
ارتباط برقرار کنن و افکار خودشون رو..‏.‏

49:15.960 --> 49:20.360
و وجودشون رو‏،‏
در هر گوشه از جهان‏ مستند کنن.‏

49:23.840 --> 49:28.600
برای من‏،‏ این یکی از قدرتمندترین
لحظات در داستان انسانه‏،‏

49:28.640 --> 49:34.160
چون بدون اینکه افراد ضعیف بدونن‏،‏
دنیا رو تغییر داده بودن‏.‏

49:34.200 --> 49:38.880
یکی از عمیق‌ترین و انقلابی‌ترین
ایده‌های تمدن‏،‏

49:38.920 --> 49:41.320
از یه نخبه تحصیل‌کرده نیومد‏،‏

49:41.360 --> 49:45.080
بلکه از داخل این معادن
تاریک و فلاکت‌بار‏.‏‏.‏‏.‏

49:45.120 --> 49:50.880
از طریق کپی‌برداری و نوآوری
کارگران مهاجر فرودست اومد‏.‏

50:02.680 --> 50:07.480
[موسسه فرانسیس کریک]
[لندن]

50:12.160 --> 50:15.840
ابداع نوشتن نشانگر
یک پایان و یک شروعه‏.‏

50:18.000 --> 50:22.160
چون ماقبل تاریخ‏،‏
یعنی دوره قبل از نوشتن‏،‏

50:22.200 --> 50:26.400
ما فقط می‌تونستیم با استفاده از قطعات و
مصنوعات اون رو کنار هم بچینیم‏،‏

50:26.440 --> 50:30.200
و حالا زمان ثبت شده‏،‏
تاریخ‏،‏ شروع شده بود‏.‏

50:31.600 --> 50:35.840
و چیزی که می‌بینیم اینه که
با گسترش نوشتن‏،‏

50:35.880 --> 50:39.600
سرعت نوآوری انسان
شتاب می‌گیره‏.‏

50:43.160 --> 50:47.000
چون این قدرت
توانایی مستندسازی‏.‏‏.‏‏.‏

50:47.040 --> 50:48.600
و ثبت دانشه.‏

50:59.040 --> 51:04.200
نسل به نسل با تکیه بر نسل
قبل‏،‏ با حفظ‏.‏‏.‏‏.‏

51:04.240 --> 51:06.080
و انباشت دانش‏.‏

51:08.280 --> 51:12.400
سنگ به برنز تبدیل شد‏،‏
آهن به سیلیکون‏.‏‏.‏‏.‏

51:14.920 --> 51:17.840
و به تدریج‏،‏
ما آینده رو ساختیم‏.‏

51:20.080 --> 51:24.680
این آخرین استخوان
سریال ماست‏.‏

51:24.720 --> 51:28.600
این در واقع یکی از
سه استخوان گوشه‏،‏

51:28.640 --> 51:32.400
و درست مثل هر استخوان انسانی که
باهاش روبه‌رو شدیم‏،‏

51:32.440 --> 51:38.680
چه انسان خردمند و چه غیر اون‏،‏
نشانگر یک شخصه‏.‏

51:38.720 --> 51:44.760
این فرد خانواده‏،‏ والدین‏،‏
شاید فرزندان‏،‏ دوستانی داشته‏.‏

51:44.800 --> 51:48.440
اما چیزی که به خصوص قابل
توجهه اینه که چقدر‏.‏‏.‏‏.‏

51:48.480 --> 51:52.440
ما حالا در مورد این اجداد باستانی
خودمون می‌دونیم‏،‏

51:52.480 --> 51:57.040
به لطف معابد مدرن دانش‏،‏
مثل این یکی‏.‏

51:57.080 --> 52:01.200
دانشمندان اینجا قادرن دی‌ان‌ای
رو از یک فرد استخراج کنن‏.‏‏.‏‏.‏

52:01.240 --> 52:04.600
که‏،‏ در این مورد‏،‏
حدود 1600 سال پیش زندگی می‌کرده‏،‏

52:04.640 --> 52:09.240
از یک تکه استخوان که این‌قدر کوچیک،‏
ظریف و باارزشه‏،‏

52:09.280 --> 52:12.080
و اون‌ها قادرن
سوالاتی بپرسن‏،‏

52:12.120 --> 52:14.880
مثل اینکه صنعتی شدن و‏.‏‏.‏‏.‏

52:14.920 --> 52:21.040
کشاورزی واقعاً روی دی‌ان‌ای ما تأثیر گذاشته
یا نه‏،‏‏ ما هنوز در حال تکامل هستیم‏ یا نه؟

52:22.640 --> 52:27.680
و فکر کردن به اینکه دانش ما
به جایی رسیده که ما‏.‏‏.‏‏.‏

52:27.720 --> 52:32.800
حتی قادر به پرداختن به چنین
سوالات بزرگی هستیم‏.‏‏.‏‏.‏

52:32.840 --> 52:35.240
از چیزی این‌قدر کوچیکه.‏‏.‏‏.‏

52:37.560 --> 52:39.560
برای من در این
یک شعر نهفته‌ست‏.‏

52:48.040 --> 52:52.520
ما می‌تونیم به زمانی نگاه کنیم که
طبیعت و شانس با ما یار بودن‏.‏‏.‏‏.‏

52:53.800 --> 52:55.880
و زمانی که نبودن‏.‏

52:55.920 --> 52:57.800
جایی که تصمیمات
درستی گرفتیم‏.‏‏.‏‏.‏

52:59.720 --> 53:01.360
و جایی که اشتباه کردیم‏.‏

53:03.600 --> 53:05.720
اما چیزی که زیربنای
داستان ماست‏.‏‏.‏‏.‏

53:05.760 --> 53:11.560
و اون رو منحصر به فرد می‌کنه
بسیار فراتر از اراده ما برای بقاست‏.‏

53:12.800 --> 53:16.920
این انگیزه فرهنگی ما برای دور هم جمع
شدن‏،‏ برای یادگیری‏.‏‏.‏‏.‏

53:16.960 --> 53:22.960
و الهام بخشیدن به همدیگه‏،‏ برای فراتر
رفتن از چیزیه که قبلاً بوده‌ست.‏

53:25.720 --> 53:30.720
ما آخرین گونه انسان هستیم که روی
این زمین راه می‌ریم‏،‏

53:30.760 --> 53:36.360
و جذاب‌ترین چیز در مورد
داستان 300 هزار ساله ما‏.‏‏.‏‏.‏

53:36.400 --> 53:39.880
اینه که ما اصلاً نمی‌دونیم که
چقدر از اون باقی مونده‏.‏

53:39.920 --> 53:46.200
این اساساً کل داستان ماست‏،‏
یا ما در پرده اول‏.‏‏.‏‏.‏

53:46.240 --> 53:50.120
یا حتی پیش‌درآمد‏،‏
با آینده‌ای طولانی در پیش هستیم؟

53:50.160 --> 53:52.360
ما هیچ ایده‌ای نداریم‏.‏

53:52.400 --> 53:56.440
اما ما یک گونه با
یک آینده هستیم‏.‏

53:56.480 --> 54:00.480
خب‏،‏ شما هرگز نمی‌تونستین پیش‌بینی کنید
که چطور به اینجا رسیدیم‏،‏

54:00.520 --> 54:04.360
و اینکه بعداً به کجا می‌ریم
به همه ما بستگی داره‏.‏

54:35.040 --> 54:38.880
در این قسمت‏،‏
ما در سرابیت الخادم فیلم‌برداری کردیم‏،‏

54:38.920 --> 54:43.360
یک مجموعه معدنی 4 هزار ساله
در شبه جزیره سینا‏.‏

54:45.040 --> 54:48.800
جایی که پیام‌های باستانی روی دیوارهای
معادن نوشته شده بود‏.‏

54:50.760 --> 54:55.800
باستان‌شناسانی که این خط اسرارآمیز
رو در سال 1905 کشف کردن‏.‏‏.‏‏.‏

54:55.840 --> 55:01.160
اون رو پروتو‏-‏سینایی نامیدن‏،‏
اما نمی‌دونستن چی نوشته بود.‏

55:01.200 --> 55:03.200
و تا زمانی که نمی‌تونستن
اون رو بخونن‏،‏

55:03.240 --> 55:05.760
از اهمیت واقعی
اون بی‌خبر بودن‏.‏

55:09.240 --> 55:12.840
یک اثر باستانی قابل توجه‏،‏
که حالا در موزه بریتانیاست‏،‏

55:12.880 --> 55:16.360
سرنخ حیاتی برای شکستن
کد باستانی بود‏.‏

55:17.840 --> 55:21.000
این شیء شگفت‌انگیز
در معبد حاثور‏.‏‏.‏‏.‏

55:21.040 --> 55:24.840
در سرابیت الخادم‏،‏
نزدیک معادن فیروزه کشف شد‏.‏

55:24.880 --> 55:29.280
این یک به اصطلاح ابوالهوله و قدمتش
تقریباً به 4 هزار سال پیش برمی‌گرده‏.‏

55:32.240 --> 55:37.160
زبان‌شناسان از قبل می‌دونستن چطور
هیروگلیف‌های مصر باستان رو بخونن‏.‏

55:37.200 --> 55:39.760
چیزی که ابوالهول به اون‌ها داد
کلیدی برای رمزگشایی‏.‏‏.‏‏.‏

55:39.800 --> 55:41.600
خطی بود که نمی‌تونستن بخونن‏.‏

55:46.120 --> 55:50.120
خب،‏ اگه به این قطعه نگاه کنید‏،‏
ما در هر دو طرف کتیبه داریم‏،‏

55:50.160 --> 55:51.840
و من اول این طرف رو
به شما نشون می‌دم‏،‏

55:51.880 --> 55:54.440
جایی که فقط خط
پروتو‏-‏سینایی رو داریم‏.‏

55:56.200 --> 56:00.960
و بعد اگه ابوالهول رو بچرخونم‏،‏
این مهم‌ترین و جذاب‌ترین طرفه‏،‏

56:01.040 --> 56:04.200
چون اینجا ما دو
خط مختلف داریم‏.‏

56:04.240 --> 56:06.400
در پایین‏،‏ پروتو‏-‏سینایی‏،‏

56:06.440 --> 56:08.800
و بعد هیروگلیف رو درست
در بالا می‌بینین‏.‏

56:11.480 --> 56:15.080
پیام به خط هیروگلیف در بالا
یک تقدیم‌نامه‏.‏‏.‏‏.‏

56:15.120 --> 56:17.080
به ایزدبانو حاثور‏ بود.‏

56:17.120 --> 56:21.120
زبان‌شناسان نتیجه گرفتن که خط پایین
به زبان پروتو‏-‏سینایی‏.‏‏.‏‏.‏

56:21.160 --> 56:22.960
همون حرف رو می‌زد‏.‏

56:25.040 --> 56:29.640
می‌تونیم با هیروگلیف‌ها شروع کنیم‏،‏
که می‌خونه ‏‫"محبوب حاثور‏‫"،‏

56:29.680 --> 56:32.040
بنابراین ما حالا ایزدبانوی
مصری حاثور رو داریم‏.‏

56:32.080 --> 56:35.960
بعد یک بخش دوم داریم‏،‏
که به ما اجازه داد‏.‏‏.‏‏.‏

56:36.000 --> 56:37.520
زبان پروتو‏-‏سینایی رو‏ رمزگشایی کنیم،‏

56:37.600 --> 56:39.760
چون می‌دونیم همون پیام بود‏.‏

56:39.800 --> 56:43.000
بنابراین‏،‏ ما خیلی خوش‌شانس بودیم که
این شیء شگفت‌انگیز رو پیدا کردیم‏.‏

56:43.040 --> 56:46.600
این نوعی برد لاتاری
برای زبان‌شناسانه‏.‏

56:47.760 --> 56:51.440
این عبارات کوتاه و متناظر
کلید رمزگشایی‏.‏‏.‏‏.‏

56:51.480 --> 56:52.720
نوشته‌های معدنچیان بود‏.‏

56:54.880 --> 56:58.280
احتمالاً مهم‌ترین جنبه
پروتو‏-‏سینایی اینه که‏.‏‏.‏‏.‏

56:58.320 --> 57:01.480
یک خط الفباییه‏،‏
و اگه به این نشانه‌ها نگاه کنید‏،‏

57:01.520 --> 57:06.080
احتمالاً هیچ‌کدوم از نشانه‌های الفبایی که امروز
استفاده می‌کنیم رو تشخیص نمی‌دین‏،‏

57:06.120 --> 57:10.520
اما سر گاوی که اینجا می‌بینین
تبدیل به ‏‫"آ‫" ما می‌شه‏.‏

57:14.200 --> 57:18.880
پروتو‏-‏سینایی الفبای مدرن
رو به وجود آورد‏،‏

57:19.000 --> 57:24.400
‏و قفل ریشه‌های گسترده‌ترین شکل
نوشتن در جهان رو باز کرد‏.‏

57:24.520 --> 57:29.600
www.Doostihaa.com