WEBVTT

00:10.080 --> 00:15.720
به مدت 270 هزار سال‏،‏
گونه ما‏،‏ انسان خردمند‏،‏

00:15.760 --> 00:19.760
توی دنیایی زندگی می‌کرد که انواع
دیگه‌ای از انسان‌ها در اون ساکن بودن‏.‏

00:23.000 --> 00:26.720
ما برای غذا‏،‏
شکار و جستجو می‌کردیم‏،‏

00:26.760 --> 00:30.160
در کنار بسیاری از
خویشاوندان انسانمون‏.‏

00:33.520 --> 00:37.240
اما یکی یکی‏،‏
از اون‌ها بیشتر زنده موندیم‏.‏‏.‏‏.‏

00:38.560 --> 00:44.320
و به صورت گروه‌های کوچکی از خانه‌به‌دوش‌ها
در سراسر سیاره پراکنده شدیم‏.‏‏.‏‏.‏

00:45.960 --> 00:51.080
تا زمانی که تقریباً به هر گوشه
از جهان رسیدیم‏.‏

00:56.680 --> 01:00.280
اما یک خشکی بزرگ هنوز از
دسترس ما دور بود‏.‏

01:06.640 --> 01:08.600
قاره آمریکا‏.‏

01:12.240 --> 01:15.080
وقتی وارد این دنیای
جدید شدیم‏،‏

01:15.120 --> 01:18.920
با شکارچیان درنده‌ای
روبه‌رو می‌شدیم‏.‏‏.‏‏.‏

01:20.800 --> 01:22.840
و غول‌های سر به فلک کشیده‏.‏

01:26.840 --> 01:29.080
اما نحوه مقابله ما با
این چالش‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

01:30.520 --> 01:34.240
و راه‌هایی که برای رام کردن
طبیعت شروع کردیم‏.‏‏.‏‏.‏

01:34.280 --> 01:36.720
در سفرمون در قاره آمریکا‏.‏‏.‏‏.‏

01:38.440 --> 01:43.160
ما رو در مسیری قرار داد که
به زندگی امروزمون منجر شد‏.‏

01:49.360 --> 01:51.480
این فصلی از داستان ماست‏.‏‏.‏‏.‏

01:51.520 --> 01:56.160
که توی یکی از سردترین و
خطرناک‌ترین زمان‌ها شروع می‌شه

01:56.200 --> 01:58.320
که انسان‌ها تا به حال شناختن‏.‏

02:26.200 --> 02:28.800
[زمان حال]

02:33.920 --> 02:36.880
در اوج آخرین عصر یخبندان‏،‏

02:36.920 --> 02:41.120
زمانی که سطح دریاها
پایین‌تر از امروز بود‏،‏

02:41.160 --> 02:44.280
مردم از شرق آسیا در حال
پراکنده شدن‏.‏‏.‏‏.‏

02:44.320 --> 02:47.880
به مکانی بودن که دیگه
وجود نداره‏.‏

02:49.760 --> 02:53.040
یک پل خشکی وسیع
به نام برینجیا.‏

02:56.800 --> 02:58.920
و توی این شمال یخ‌زده‏،‏

02:58.960 --> 03:03.040
گروه‌های کوچکی از مسافران همیشه
به سمت شرق پراکنده می‌شدن‏.‏‏.‏‏.‏

03:04.520 --> 03:10.080
و خودشون رو در حال قدم گذاشتن
به سرزمینی جدید یافتن‏.‏

03:15.080 --> 03:23.520
[شمال غرب]
[آمریکای شمالی]

03:46.120 --> 03:48.240
اگه از شما خواسته
بشه که توی ذهنتون‏.‏‏.‏‏.‏

03:48.280 --> 03:52.960
دنیایی رو که جادویی‏،‏
بکر و اولیه بود‏ تصور کنید،‏

03:53.000 --> 03:55.440
چیزی شبیه به این رو
تصور می‌کنین‏.‏

03:55.480 --> 04:00.480
ساحل شمال غربی آمریکا واقعاً
نفس آدم رو بند میاره‏.‏

04:05.640 --> 04:10.200
ما دقیقاً نمی‌دونیم چه زمانی انسان‌ها برای
اولین بار به آمریکای شمالی رسیدن‏.‏‏.‏‏.‏

04:11.640 --> 04:13.800
اما بسیاری از
باستان‌شناسان معتقدن‏.‏‏.‏‏.‏

04:13.840 --> 04:18.040
که حدود 20 هزار سال
پیش بوده‏.‏

04:18.040 --> 04:22.440
زمانی که اینجا جای چالش‌برانگیزی
برای زندگی بوده‏.‏

04:27.000 --> 04:28.840
اون‌ها اینجا‏،‏ توی یکی از‏.‏‏.‏‏.‏

04:28.880 --> 04:32.560
سردترین لحظاتی بودن که انسان خردمند
تا به حال شناخته بود‏.‏

04:34.680 --> 04:37.000
و منظره خیلی متفاوت
به نظر می‌رسید‏.‏

04:37.040 --> 04:39.920
درخت‌های بسیار کمی
وجود داشتن‏.‏

04:39.960 --> 04:42.480
و‏ تا جایی که چشم کار می‌کرد‏،‏

04:42.520 --> 04:45.800
صخره‌های بایر و یخی
وجود داشت‏.‏

04:49.960 --> 04:51.440
اون‌ها می‌دونستن چطور..‏.‏

04:51.480 --> 04:54.680
توی سرزمین‌های بایر برینجیا که
از اونجا اومده بودن‏ زنده بمونن.‏

04:56.400 --> 05:01.560
اما محیط جدیدشون متفاوت از
چند جهت حیاتی بود‏.‏

05:03.160 --> 05:05.360
نیمه شمالی این قاره‏.‏‏.‏‏.‏

05:05.400 --> 05:09.640
با یک ورقه یخی وسیع‏،‏
سر به فلک کشیده پوشیده شده بود‏.‏

05:11.280 --> 05:13.520
از اینجا در شمال غربی‏،‏

05:13.560 --> 05:18.480
این دیوار یخی مسیرهای ورود به اعماق
داخلی رو مسدود کرده بود‏.‏‏.‏‏.‏

05:20.040 --> 05:25.600
و مردم رو عمدتاً به سرزمین‌های بدون یخ
نزدیک‌تر به ساحل محدود می‌کرد‏.‏

05:40.240 --> 05:42.440
تمام چیزی که از دوران اون‌ها
اینجا باقی مونده‏.‏‏.‏‏.‏

05:42.480 --> 05:46.120
رد پاها‏،‏ ابزارهای سنگی‏،‏
و استخوان‌های حیواناته‏.‏

05:46.120 --> 05:48.960
خب‏،‏ ما می‌دونیم که اون‌ها گاهی
فک شکار می‌کردن‏،‏

05:49.000 --> 05:50.640
ماهی می‌خوردن‏،‏

05:50.680 --> 05:53.720
و اگه می‌تونستن پرنده‌های دریایی
رو بگیرن‏،‏ اون‌ها رو می‌خوردن‏.‏

05:57.840 --> 06:01.040
فقط قطعات کوچکی از شواهد
باقی مونده‏.‏‏.‏‏.‏

06:01.040 --> 06:03.240
تیغه‌های سنگی-غارهای بلوفیش‏،‏ کانادا]
[30-11‏ هزار سال قبل

06:03.440 --> 06:06.320
که به نحوه زنده موندن
اون‌ها اشاره داره‏.‏

06:15.200 --> 06:17.600
و در حالی که این ساحل
شمال غربی‏.‏‏.‏‏.‏

06:17.640 --> 06:21.320
غذای پایدار اما محدودی
به اون‌ها می‌داد‏،‏

06:21.360 --> 06:25.160
نوار خشکی بین ساحل و
ورقه‌های یخی‏.‏‏.‏‏.‏

06:25.200 --> 06:28.920
فرصت‌های جدیدی برای پیدا کردن
غذا نوید می‌داد‏.‏‏.‏‏.‏

06:32.240 --> 06:36.880
اما همچنین خطرات جدید غیرمنتظره‌ای
رو هم پنهان می‌کرد‏.‏

06:45.880 --> 06:47.120
اوف‏.‏

06:48.600 --> 06:51.880
این یه شکارچی منقرض شده‌ست‏،‏

06:51.920 --> 06:54.960
و توی این مناطق در شمال
غربی پرسه می‌زد‏.‏‏.‏‏.‏

06:55.000 --> 06:57.560
زمانی که اولین مردم
به قاره آمریکا رسیدن‏،‏

06:57.600 --> 07:00.040
و در واقع به اون خرس
کوتاه‌چهره می‌گن‏.‏

07:01.640 --> 07:04.200
و هیچ چیز کوتاهی در مورد
این خرس وجود نداره‏.‏

07:04.240 --> 07:05.600
وقتی روی پاهای عقبش می‌ایستاد،‏

07:05.640 --> 07:09.360
قدش حدود 3.5 تا 3.6
متر می‌شد‏.‏

07:09.400 --> 07:11.000
یعنی حدود چهار متر‏.‏

07:11.040 --> 07:13.440
و خب‏،‏ باعث می‌شد خرس
گریزلی به نظر.‏‏.‏‏.‏

07:13.480 --> 07:15.960
در واقع تا حدودی
قابل کنترل‏ برسه.‏

07:16.000 --> 07:20.080
و بعد به این دندون‌ها نگاه کنید‏،‏
به این دندون‌های نیش‏.‏

07:20.120 --> 07:22.480
چیزی که کابوس‌ها از
اون ساخته شدن‏.‏

07:22.520 --> 07:24.400
و وقتی با انسان‌ها
برخورد می‌کرد‏.‏‏.‏‏.‏

07:26.160 --> 07:29.880
باید کاملاً وحشتناک
بوده باشه‏.‏

07:29.920 --> 07:31.880
و درست مثل اون انسان‌ها‏،‏

07:31.920 --> 07:34.360
این خرس‌ها هم‏،‏ گرسنه بودن‏.‏

07:41.600 --> 07:44.200
اما مردم اولیه شمال غربی‏.‏‏.‏‏.‏

07:44.240 --> 07:48.200
از هیولاهایی که توی این سرزمین
پرسه می‌زدن فرار نکردن‏.‏

07:53.320 --> 07:56.880
در عوض‏،‏ به نظر می‌رسه‏،‏
اون‌ها حالت تهاجمی گرفتن‏.‏

08:15.800 --> 08:20.720
نشانه‌های شجاعت اون‌ها در غارهای امتداد
ساحل کانادا باقی مونده‏.‏

08:22.080 --> 08:26.080
[جزیره ونکوور]
[کانادا]

08:35.280 --> 08:39.760
اینجا‏،‏ باستان‌شناسان لایه‌های
گلی زمان رو الک می‌کنن‏.‏‏.‏‏.‏

08:42.120 --> 08:47.640
تا در مورد خطراتی که این مردم اولیه برای
زنده موندن به جون خریدن‏،‏ بیشتر بفهمن‏.‏

08:53.320 --> 08:56.520
‫- می‌دونی که مردم از باستان‌شناسی چی میگن؟
‫- آره‏.‏

08:56.560 --> 08:58.880
ته یک غار‏،‏ کندن گل‏.‏‏.‏‏.‏

09:00.080 --> 09:01.640
این‏.‏‏.‏‏.‏ کار سخته‏.‏

09:01.680 --> 09:02.960
یک چیزی که پیدا شده‏.‏‏.‏‏.‏

09:03.000 --> 09:06.640
توی تعدادی از غارهای
ساحل شمال غربی‏.‏‏.‏‏.‏

09:06.680 --> 09:10.840
نوک نیزه‌ها در ارتباط
با استخوان‌های خرسه‌‏.‏

09:10.880 --> 09:14.360
آره‏.‏ و قدمت این‌ها به 13 هزار
سال پیش برمی‌گرده‏.‏

09:14.400 --> 09:17.400
پس این یکی از اون نوک
نیزه‌هاست؟

09:17.440 --> 09:19.560
این تکه‌ای از یک نوک نیزه‌ست‏.‏‏.‏‏.‏

09:19.600 --> 09:22.360
که توی غاری نه چندان دور از
اینجا پیدا شد‏.‏ آره‏.‏

09:25.760 --> 09:29.920
ما یک استخوان رو در دیواره این
واحد کشف کردیم‏.‏

09:29.960 --> 09:33.280
و 20 سانتی‌متر زیر سطحه‏.‏

09:33.320 --> 09:37.960
و‏ خب‏،‏ می‌خوام بکشمش بیرون و
ببینیم حرکت می‌کنه یا نه‏‏.‏

09:39.200 --> 09:42.560
و نمی‌دونیم مال چه گونه‌ایه یا
چه تیکه استخونیه؟

09:42.600 --> 09:45.440
اینجا به اندازه کافی مدرک نیست
که مطمئن بشیم‏.‏

09:45.480 --> 09:49.680
‫- اما مسلمه که مال یک پستاندار خیلی بزرگه‏.‏
‫- اوه‏،‏ نگاه کن‏.‏

09:49.720 --> 09:51.640
اوه‏،‏ تموم نمی‌شه‏.‏

09:53.720 --> 09:55.480
فقط مطمئن بشم که
سر می‌خوره بیرون‏.‏

09:57.600 --> 10:01.560
‫- این یک دنده‌ست‏،‏ مگه نه؟ هست؟
‫- شبیه دنده‌ست‏.‏ آره‏.‏

10:01.600 --> 10:05.800
پس این می‌تونه دنده
خرس باشه‏.‏

10:05.840 --> 10:09.800
احتمالاً همینه‏،‏
چون خیلی محکمه‏.‏

10:09.840 --> 10:11.840
چقدر شگفت‌انگیز‏.‏

10:11.880 --> 10:14.000
فکر می‌کنی قدمتش چقدره؟

10:14.040 --> 10:16.640
خب‏،‏
ما نمونه‌های دیگه‌ای داریم‏.‏‏.‏‏.‏

10:16.680 --> 10:19.600
‫- از بالای جایی که این استخوان هست‏.‏
‫- آره‏.‏

10:19.640 --> 10:23.040
و قدمتشون حدود 14 هزار سال
تخمین زده شده‏.‏

10:23.080 --> 10:26.600
‫- باشه‏.‏ پس قدیمیه‏.‏‏ آره‏.‏
‫- پس می‌تونه هم‌سن یا قدیمی‌تر باشه‏.‏

10:27.800 --> 10:30.920
می‌دونی‏،‏ یکی از فوق‌العاده‌ترین
چیزها در مورد باستان‌شناسی‏.‏‏.‏‏.‏

10:30.960 --> 10:33.920
اینه که گاهی چیزی
رو کشف می‌کنین‏.‏‏.‏‏.‏

10:33.960 --> 10:37.360
که هزاران ساله روشنایی
روز رو ندیده‏.‏

10:37.400 --> 10:40.880
و توی این مورد‏،‏ خب‏،‏
شاید 14 هزار سال‏.‏

10:40.920 --> 10:45.240
خب‏،‏ ما علاقه‌مندیم بدونیم در گذشته
کجا خرس‌ها شکار می‌شدن‏.‏

10:45.280 --> 10:46.960
و توی زمستون‏،‏

10:47.000 --> 10:49.400
وقتی که‏.‏‏.‏‏.‏
منابع زیادی در دسترس نیست‏.‏‏.‏‏.‏

10:49.440 --> 10:51.840
و مردم کمی احساس
گرسنگی می‌کنن‏،‏

10:51.880 --> 10:55.960
دونستن اینکه لونه خرس کجاست
چیز خیلی باارزشیه‏،‏

10:56.000 --> 11:01.280
چون می‌تونی بری اونجا و
خرس رو از پا در بیاری‏.‏

11:01.320 --> 11:05.920
کلی گوشت‏،‏ خز‏،‏
و همچنین استخوان داری.‏

11:08.520 --> 11:11.680
یک نظریه در مورد نحوه شکار
خرس‌ها توسط اون‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

11:11.720 --> 11:14.920
به معنی نزدیک شدن به طرز
خطرناکی بوده‏.‏

11:16.640 --> 11:21.720
اساساً‏،‏ یک شکارچی با گروهی
به یک غار می‌رفت‏،‏

11:21.760 --> 11:24.520
خرس رو با دود از غار
بیرون می‌کرد‏،‏

11:24.560 --> 11:30.360
و اون خرس رو وسوسه می‌کرد که
به یک شکارچی تنها حمله کنه‏.‏

11:30.400 --> 11:34.240
اون شکارچی به یک نیزه
تکیه‌گاهی مسلح بود‏.‏

11:34.280 --> 11:39.280
خرس می‌اومد‏،‏
تا شکارچی رو در آغوش بگیره‏،‏

11:39.320 --> 11:42.120
‫- که کار رایجیه که انجام می‌دن‏.‏
‫- آره‏.‏

11:42.160 --> 11:45.200
و ایده اینه که خرس اون
شکارچی رو می‌گرفت‏.‏‏.‏‏.‏

11:45.240 --> 11:48.720
و‏.‏‏.‏‏.‏
اساساً حسابی لهش می‌کرد‏.‏

11:48.760 --> 11:52.320
شکارچی‏،‏ هم‌زمان‏،‏
نیزه رو روی زمین تکیه می‌داد‏.‏‏.‏‏.‏

11:52.360 --> 11:54.000
و اون رو به سمت قلب خرس
نشونه می‌گرفت‏.‏

11:54.040 --> 11:56.080
‫- و اساساً خرس شکارچی.‏‏.‏‏.‏
‫- اوه‏.‏‏.‏‏.‏

11:56.120 --> 11:59.280
شکارچی و نیزه رو
در آغوشش‏ می‌گرفت،‏

11:59.320 --> 12:01.560
و به این ترتیب خودش رو از ناحیه
قلب به نیزه می‌کشید‏.‏

12:15.680 --> 12:19.960
یک شکار موفق خرس می‌تونست
به معنی غذا در طول زمستون باشه‏.‏

12:27.320 --> 12:29.880
اما هر شکارچی زنده نمی‌موند‏.‏

12:43.240 --> 12:46.240
این قالب استخوان
قدیمی‌ترین فرد بالغیه‏.‏‏.‏‏.‏

12:46.280 --> 12:48.640
که در امتداد این
ساحل پیدا شده‏.‏

12:48.680 --> 12:50.760
اون‌ها 10 هزار سال پیش
به دنیا اومدن‏.‏

12:50.800 --> 12:54.280
و به این فرد یه اسم
داده شده‏،‏ شوکا کا‏.‏

12:54.320 --> 12:57.000
و چیزهای زیادی هست که در مورد
این شخص نمی‌دونیم‏.‏

12:57.040 --> 12:58.680
ما در مورد زندگی خانوادگیشون
چیزی نمی‌دونیم‏.‏

12:58.720 --> 13:01.080
نمی‌دونیم بچه داشتن یا نه‏.‏

13:01.120 --> 13:02.920
اما چیز شگفت‌انگیز در
مورد استخوان‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

13:02.960 --> 13:06.520
اینه که اگه بدونی چطور بخونیشون‏،‏
می‌تونن داستانی رو تعریف کنن‏.‏

13:06.560 --> 13:09.560
ما می‌دونیم که این فرد
یک مرد بوده‏.‏

13:09.600 --> 13:11.640
می‌تونیم این رو از ویژگی‌های
مختلفی بفهمیم‏،‏

13:11.680 --> 13:14.880
مثل مربعی بودن
اینجا از چونه‏،‏

13:14.920 --> 13:18.560
مثل پشت فک پایین‏،‏

13:18.600 --> 13:21.040
مثل زاویه اینجا روی لگن‏.‏

13:21.080 --> 13:24.600
در یک زن‏،‏ معمولاً انتظار دارید که اون
زاویه خیلی بازتر باشه‏.‏

13:25.680 --> 13:27.520
و یه جورایی غم‌انگیزه

13:27.560 --> 13:33.240
چون می‌تونین یک داستان کاملاً تراژیک
رو هم روی استخوان‌ها بگین‏.‏

13:33.280 --> 13:35.880
اگه به اینجا دقت کنید‏.‏‏.‏‏.‏

13:35.920 --> 13:38.480
این یک زخم سوراخ شده‌ست‏،‏

13:38.520 --> 13:42.960
و کاملاً با دندون نیش یه خرس
مطابقت داره‏.‏

13:43.000 --> 13:44.400
و خب‏،‏
ما فکر می‌کنیم که این‏.‏‏.‏‏.‏

13:44.440 --> 13:46.640
فرد احتمالاً کشته شده‏.‏‏.‏‏.‏

13:46.680 --> 13:48.760
چون در حال شکار خرس بوده‏.‏

13:54.600 --> 13:58.320
خطراتی که انسان‌های اولیه برای زنده
موندن با اون‌ها روبه‌رو شدن‏.‏‏.‏‏.‏

13:58.360 --> 14:00.080
تصورش الان سخته‏.‏

14:01.920 --> 14:05.640
اما رابطه ناپایدار اون‌ها
با این سرزمین بی‌رحم‏.‏‏.‏‏.‏

14:05.680 --> 14:07.280
شروع به تغییر کرده بود‏.‏‏.‏‏.‏

14:10.840 --> 14:14.040
تا حدی به لطف یک کمک
غافلگیرکننده‏.‏

14:26.840 --> 14:28.480
با شکار گروهی‏،‏

14:28.520 --> 14:33.520
گرگ‌ها می‌تونن طعمه‌هایی بسیار بزرگ‌تر
از خودشون رو از پا در بیارن‏.‏

14:33.560 --> 14:38.400
یک شخص‏،‏ به خصوص به تنهایی‏،‏
بسیار آسیب‌پذیره.‏

14:46.200 --> 14:47.920
آفرین دختر خوب‏.‏ آره‏.‏

14:47.960 --> 14:50.560
عجیبه که همشون همین
دور و بر باشن‏،‏ هان؟

14:52.440 --> 14:53.880
باشه‏،‏ بیا‏.‏ بریم‏.‏

14:57.320 --> 15:01.520
گرگ‌ها حیوانات وحشی هستن‏،‏
و همیشه بودن‏.‏

15:04.760 --> 15:07.880
‫- شلی‏،‏ می‌تونم یه‌کم نزدیک‌تر بیام؟
‫- بله‏.‏

15:12.520 --> 15:14.520
فکر کنم سوال اینه که
چقدر نزدیک؟

15:18.080 --> 15:20.800
خنده‌داره‏،‏
می‌تونم توی شونه‌هام حسش کنم‏.‏

15:20.840 --> 15:22.840
شونه‌هام کمی منقبضن‏.‏

15:32.360 --> 15:37.600
اما‏،‏ با گذشت زمان‏،‏
گرگ‌ها می‌تونن به انسان‌ها عادت کنن‏.‏

15:40.080 --> 15:41.320
سلام‏.‏

15:42.600 --> 15:43.720
سلام‏.‏

15:49.600 --> 15:54.800
از حدود 40 هزار سال پیش‏،‏
احتمالاً در سیبری‏،‏

15:54.840 --> 15:58.280
قبل از اینکه انسان‌ها حتی
به آمریکای شمالی برسن‏،‏

15:58.320 --> 16:00.560
تهدیدی که از طرف گرگ‌ها با
اون روبه‌رو بودن

16:00.600 --> 16:03.880
شروع به تبدیل شدن به چیزی
متفاوت کرد‏.‏

16:08.240 --> 16:10.080
خب‏،‏
ما دقیقاً از جزئیات مطمئن نیستیم‏،‏

16:10.120 --> 16:12.080
اما ممکنه یه چیزی شبیه
این بوده باشه‏.‏

16:12.120 --> 16:14.480
گرگ‌ها دور اردوگاه‌های
انسان‌ها جمع می‌شدن‏.‏

16:14.520 --> 16:17.800
خب‏،‏ در ابتدا‏،‏
شاید انسان‌ها وحشت‌زده بودن‏.‏

16:17.840 --> 16:20.960
شاید فکر می‌کردن که می‌خوان
اون‌ها رو بخورن‏.‏

16:21.000 --> 16:21.680
ولی راستش‏،‏

16:21.720 --> 16:24.600
بعضی از اون گرگ‌ها اصلاً به این
موضوع علاقه نداشتن‏.‏‏.‏‏.‏

16:24.640 --> 16:27.560
اون‌ها دنبال ته‌مونده
غذا بودن‏.‏

16:27.600 --> 16:29.240
و همین‌طور که این کار
رو می‌کردن‏،‏

16:29.280 --> 16:32.600
شاید شروع کردن به دفع
شکارچیان دیگه‏.‏‏.‏‏.‏

16:32.640 --> 16:36.400
و محافظت از قلمرو مشترکمون‏.‏

16:36.440 --> 16:39.720
و به خاطر همین‏،‏
انسان‌ها شروع کردن به تحمل کردن‏.‏‏.‏‏.‏

16:39.760 --> 16:42.200
بعضی از کم‌تهاجمی‌ترین‏،‏
بعضی از رام‌ترین این‌ها‏.‏

16:42.240 --> 16:44.440
شاید حتی شروع کردن به غذا
دادن به اون‌ها‏.‏

16:47.920 --> 16:50.920
ما در حال تغییر شکل دادن گرگ‌ها
به سگ بودیم‏.‏‏.‏‏.‏

16:54.080 --> 16:55.600
و شروع به استفاده
از اون‌ها.‏‏.‏‏.‏

16:57.240 --> 16:58.720
برای نگهبانی از
اردوگاه‌هامون‏.‏‏.‏‏.‏

17:02.400 --> 17:03.560
شکار طعمه‏.‏‏.‏‏.‏

17:05.480 --> 17:07.080
و کشیدن سورتمه‌ها‏ کردیم.‏

17:09.400 --> 17:11.760
نسل به نسل‏،‏

17:11.800 --> 17:16.560
ما رام‌ترین حیوانات رو انتخاب کردیم و
توله‌هاشون رو پرورش دادیم‏.‏‏.‏‏.‏

17:20.000 --> 17:23.440
و تکامل یک رفتار مشارکتی
رو هدایت کردیم‏.‏‏.‏‏.‏

17:23.480 --> 17:25.200
که با نیازهای ما
سازگار بود‏.‏

17:27.960 --> 17:31.880
این یک نقطه عطف برای
گونه انسان بود‏.‏

17:34.240 --> 17:37.720
زندگی با سگ‌ها به ما در شکار غذا و
زنده موندن کمک کرد‏.‏

17:37.760 --> 17:41.680
این برتری بسیار مورد نیاز رو
در برابر گرسنگی به ما داد‏،‏

17:41.720 --> 17:47.400
اما همچنین نشانگر این تغییر عمیق
و کاملاً بی‌سابقه‏.‏‏.‏‏.‏

17:47.440 --> 17:49.480
در رابطه‌مون با طبیعت‏ بود.‏

17:49.520 --> 17:51.840
چون هیچ وقت قبل از
اون هیچ موجود زنده‌ای‏،‏

17:51.880 --> 17:55.200
چه گیاه و چه حیوان‏،‏
اهلی نشده بود‏.‏

17:55.240 --> 17:57.320
این اولین بار بود‏.‏

18:06.000 --> 18:11.440
بدون اینکه خودمون بدونیم‏،‏ داشتیم
به گردانندگان طبیعت تبدیل می‌شدیم‏.‏‏.‏‏.‏

18:11.480 --> 18:14.680
و کنترل بیشتری روی سرنوشت
خودمون به دست می‌آوردیم‏.‏

18:16.720 --> 18:21.360
اما نیروهای قدرتمندی بسیار
فراتر از کنترل هر انسانی‏.‏‏.‏‏.‏

18:21.400 --> 18:26.120
در شرف باز کردن دروازه‌های جدیدی
به قاره آمریکای شمالی بودن‏.‏

18:29.160 --> 18:33.800
و همین‌طور که مردم به ندای مناطق
داخلی پاسخ می‌دادن‏،‏

18:33.840 --> 18:37.560
بسیار فراتر از کوه‌ها و
یخچال‌های طبیعی‏،‏

18:37.600 --> 18:42.800
مجبور می‌شدن راه‌های کاملاً جدیدی
برای زنده موندن پیدا کنن‏.‏

18:56.600 --> 18:59.800
موج جدیدی از نوآوری انسانی‏.‏‏.‏‏.‏

18:59.840 --> 19:04.920
حدود 15 هزار سال پیش‏،‏ زمانی که آب و هوا
شروع به گرم شدن کرد‏ به راه افتاد.‏

19:12.320 --> 19:15.640
ورقه‌های یخی و یخچال‌های طبیعی
شروع به عقب‌نشینی کردن‏.‏

19:22.200 --> 19:28.200
[وایت سندز]
[نیومکزیکو]

19:29.360 --> 19:32.480
و همین‌طور که این کار رو می‌کردن‏،‏
آخرین مانع بزرگ‏.‏‏.‏‏.‏

19:32.520 --> 19:35.480
که مسیرهای ورود به قاره رو مسدود
کرده بود‏،‏ از بین رفت‏.‏

19:59.120 --> 20:01.200
اولین مردمی که وارد
قاره آمریکا شدن‏.‏‏.‏‏.‏

20:01.240 --> 20:03.440
مردمی ساحلی در شمال
غربی بودن‏،‏

20:03.480 --> 20:06.360
اما به احتمال زیاد اون‌ها
در نهایت‏.‏‏.‏‏.‏

20:06.400 --> 20:12.200
به طرز باورنکردنی به سرعت به سمت
جنوب‏،‏ تا خود آمریکای مرکزی سفر کردن‏،‏

20:12.240 --> 20:17.160
و بعد تا نوک آمریکای جنوبی
ادامه دادن‏.‏

20:17.200 --> 20:20.360
چون یادتون باشه‏،‏‏
اون‌ها مردمی ساحلی بودن‏.‏

20:20.400 --> 20:23.600
به احتمال زیاد از نوعی روش دریانوردی
استفاده می‌کردن‏.‏

20:24.840 --> 20:26.160
بنابراین‏،‏ خیلی زود‏،‏

20:26.200 --> 20:29.160
برخی از انسان‌ها شروع به ورود
به قاره‏.‏‏.‏‏.‏

20:29.200 --> 20:30.720
از طریق این مسیر دریایی‏ کردن.‏

20:34.720 --> 20:38.040
اما وقتی ورقه‌های یخی در نهایت
شروع به عقب‌نشینی کردن‏،‏

20:38.080 --> 20:40.680
مسیرهای جدید زیادی
باز شده بود‏.‏

20:43.920 --> 20:49.200
مردم بیشتری شروع به سفر
به مناطق داخلی کشور کردن‏.‏‏.‏‏.‏

20:49.240 --> 20:53.320
و با این مناظر کاملاً
جدید روبه‌رو شدن‏.‏

20:59.000 --> 21:02.080
برخی از اولین انسان‌هایی که
به مناطق داخلی رسیدن‏.‏‏.‏‏.‏

21:02.120 --> 21:04.720
ردپاهایی اینجا در نیومکزیکو
به جا گذاشتن‏.‏

21:08.880 --> 21:10.600
ردپاهای فسیل شده‏.‏

21:12.960 --> 21:16.760
که در ساحل گلی یک دریاچه
باستانی به جا مونده‏.‏

21:26.240 --> 21:27.680
مردمی که اون‌ها رو ساختن‏.‏‏.‏‏.‏

21:27.720 --> 21:31.360
ممکنه بخشی از یکی از اولین
موج‌ها بوده باشن‏.‏‏.‏‏.‏

21:31.400 --> 21:36.520
از چیزی که قرار بود به 10 هزار سال
مهاجرت انسان به داخل خشکی تبدیل بشه‏.‏

21:40.720 --> 21:44.640
جایی که الان بیابونه‏،‏
اون‌ها علفزارهای غنی دیدن‏.‏

21:49.360 --> 21:53.040
ردپاهای فسیل شده این
پیشگامان قاره‌ای‏.‏‏.‏‏.‏

21:53.080 --> 21:57.480
نشون می‌ده که به چه نوع دنیایی
قدم گذاشته بودن‏.‏

21:59.360 --> 22:02.160
این‌ها ردپاهای
یک انسان واقعیه‏.‏‏.‏‏.‏

22:02.200 --> 22:05.640
که اساساً جایی ایستاده
بود که من ایستادم‏.‏

22:05.680 --> 22:08.360
و ما فکر می‌کنیم اون
یه زن بوده‏.‏

22:08.400 --> 22:10.560
و اگه با دقت به اون ردپاها
نگاه کنید‏،‏

22:10.600 --> 22:13.320
چیزی که می‌بینین اینه که‏،‏
گاهی اوقات‏،‏ ردپاها‏،‏

22:13.360 --> 22:15.880
پهن‌تر می‌شن و کمی توی
گل لیز می‌خورن‏.‏

22:25.880 --> 22:28.120
[ردپای انسان]
[کشف شده در 2018]

22:28.280 --> 22:29.640
و این به این دلیله که‏.‏‏.‏‏.‏

22:29.680 --> 22:31.920
اون یک بچه حمل می‌کرده‏.‏

22:31.960 --> 22:35.000
گاهی روی این لگن و گاهی
روی این لگن‏.‏

22:48.040 --> 22:52.160
بعد در زمان‌های دیگه‏،‏
اون می‌ایستاد و بچه رو زمین می‌ذاشت‏،‏

22:52.200 --> 22:54.760
و در نهایت دو مجموعه ردپا
به جا می‌موند‏.‏

23:03.960 --> 23:07.600
و اون حداقل یک کیلومتر
به سمت شمال راه رفت‏،‏

23:07.640 --> 23:09.800
و بعد به سمت جنوب برمی‌گرده‏.‏

23:09.840 --> 23:14.240
من نمی‌تونم به چیزی
‏انسانی‌تر فکر کنم‏.‏‏.‏‏.‏

23:14.280 --> 23:17.520
از یک مادر و فرزند که با
هم راه می‌رن‏،‏

23:17.560 --> 23:20.400
و مادری که فرزندش
رو حمل می‌کنه‏.‏

23:20.440 --> 23:23.040
و جالبه‏،‏ چون کل این سفر‏.‏‏.‏‏.‏

23:23.080 --> 23:28.400
ما در حال دنبال کردن ردپای
اجداد باستانیمون بودیم‏.‏

23:28.440 --> 23:31.840
و در لحظه‌ای مثل این‏،‏
این واقعاً کلمه به کلمه‌ست‏.‏

23:45.240 --> 23:49.040
باستان‌شناسان در حال پیدا کردن تعداد
بیشتری از این ردپاها هستن‏،‏

23:49.080 --> 23:53.720
که توسط یک زن یا احتمالاً یک مرد نوجوان
که بچه‌ای رو حمل می‌کرده به جا مونده‏،‏

23:53.760 --> 23:56.560
که زیر شن‌های سخت
و فشرده پنهان شده‏.‏

23:58.360 --> 24:02.960
این به ما اجازه می‌ده تا یک تصویر لحظه‌ای
دقیق‌تر رو کنار هم بچینیم‏.‏‏.‏‏.‏

24:03.000 --> 24:06.440
از اتفاقی که در لحظات ثبت شده
در اینجا افتاده‏.‏

24:08.320 --> 24:10.680
‫- ببینیم می‌شه بهتر مشخصش کرد یا نه‏.‏
‫- آره‏.‏

24:12.120 --> 24:15.200
وقتی این کارها رو شروع می‌کنی
همیشه ترسناکه‏.‏

24:15.240 --> 24:16.280
باید‏.‏‏.‏‏.‏

24:17.440 --> 24:18.760
اون‌ها رو بیرون بیاری‏.‏

24:18.800 --> 24:21.440
یک تفاوت ظریف بین خاک توی
ردپا وجود داره‏.‏‏.‏‏.‏

24:21.480 --> 24:25.640
شل‌تره‏،‏ کمی مرطوبه‏،‏
پس امروز کمی پخش می‌شه‏،‏

24:25.680 --> 24:27.160
اما بیرون میاد‏.‏

24:31.480 --> 24:33.120
خیلی‏.‏‏.‏‏.‏

24:34.440 --> 24:35.600
خیلی واضح‏ می‌شه دیدش.‏

24:35.640 --> 24:38.640
باشه‏.‏ پس چطور‏.‏‏.‏‏.‏؟
پس تو فقط در امتداد‏.‏‏.‏‏.‏؟

24:38.680 --> 24:43.720
من فقط‏.‏‏.‏‏.‏ من به معنای واقعی
کلمه فقط سطح رو‏.‏‏.‏‏.‏

24:43.760 --> 24:46.040
‫- با ابزار دندانپزشکی‏ شکستم.‏
‫- آره‏.‏

24:46.080 --> 24:48.200
و بعد این نمونه خاص‏.‏‏.‏‏.‏

24:48.240 --> 24:51.200
‫- با کمی استفاده از برس تمیز می‌شه‏.‏
‫- آره‏.‏

24:51.240 --> 24:56.200
‫- و می‌تونی تضاد بین سفیدی‏.‏‏.‏‏.‏
‫- آره‏.‏

24:56.240 --> 24:59.440
و پرکننده اونجا رو ببینی‏.‏
من دارم‏.‏‏.‏‏.‏

24:59.480 --> 25:01.960
رسوبی که با باد وارد ردپا
شده رو برمی‌دارم‏.‏

25:03.720 --> 25:05.480
پس فکر می‌کنیم اون داشته خیلی
سریع راه می‌رفته؟

25:05.520 --> 25:09.920
آره‏،‏ اون با سرعت حدود 1.6
متر بر ثانیه راه می‌ره‏.‏

25:09.960 --> 25:12.040
‫- وای‏‏.‏
‫-‏ و یک راه رفتن راحت‏،‏

25:12.080 --> 25:15.000
و عادی حدود 1.3 تا 1.5
متر بر ثانیه‌ست‏.‏

25:15.040 --> 25:19.200
پس اون داره حرکت می‌کنه‏.‏
و این سطح خیسه‏،‏ لیزه‏.‏

25:19.240 --> 25:21.840
ما می‌دونیم که این
یک مأموریت بوده‏.‏

25:21.880 --> 25:23.000
اون‌ها در یک مأموریت بودن‏.‏

25:23.040 --> 25:26.480
اون‌ها به هر دلیلی به سرعت
در حال حرکت بودن‏،‏

25:26.520 --> 25:29.520
و این ردپا‏،‏
اون داستان رو تعریف می‌کنه‏.‏

25:34.440 --> 25:39.600
اینکه چرا اون شخص عجله داشته ممکنه با
شواهد نزدیک توضیح داده بشه‏.‏

25:47.600 --> 25:52.080
ردپاهای دیگه‏،‏
هر کدوم با قطری حدود 60 سانتی‌متر‏.‏‏.‏‏.‏

25:55.800 --> 25:57.960
که توسط ماموت‌ها
به جا مونده‏.‏

26:02.760 --> 26:06.840
و ردپاهای مادر و فرزند
رو قطع کرده‏.‏‏.‏‏.‏

26:06.880 --> 26:09.840
ردپاهای یک تنبل
زمینی غول‌پیکره‏.‏

26:14.400 --> 26:18.200
در فضای باز‏،‏
با حیوانات خطرناک در نزدیکی‏،‏

26:18.240 --> 26:23.200
مادر شاید به دنبال امنیت برای
خودش و فرزندش بوده‏.‏

26:26.200 --> 26:29.920
این منظره پر از ماموت و
ماستودون‏.‏‏.‏‏.‏

26:29.960 --> 26:34.040
و گربه‌های دندان‌خنجری بوده‏.‏‏
حیوانات عظیم‌الجثه‏.‏

26:34.080 --> 26:36.080
اون‌ها ما رو کوچیک
نشون می‌دادن‏.‏

26:36.120 --> 26:38.840
ماموت به تنهایی حدود
چهار متر قد داشت‏،‏

26:38.880 --> 26:42.040
یعنی حدود 4 متر‏،‏
تا شونه‌هاش‏،‏

26:42.080 --> 26:44.720
و ماستودون‌ها فقط کمی
کوچیک‌تر بودن‏.‏

26:46.800 --> 26:50.120
برای انسان‌های اینجا‏،‏
این دنیای جدیدشون بود‏.‏

26:52.160 --> 26:54.280
مردم اولیه دشت‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

26:54.320 --> 26:57.400
از این پستانداران
ماقبل تاریخ‏.‏‏.‏‏.‏

26:58.520 --> 27:00.160
فاصله می‌گرفتن‏.‏

27:00.440 --> 27:03.480
[تنبل غول‌پیکر]
[آمریکای شمالی-1.5 تن]

27:03.880 --> 27:08.240
[ماستودون آمریکایی]
[شمال آمریکا-11 تن]

27:12.080 --> 27:13.840
اما اون‌ها باید فهمیده باشن‏.‏‏.‏‏.‏

27:13.880 --> 27:17.080
که اون حیوانات همچنین فرصت
به حساب میومدن‏.‏

27:21.040 --> 27:25.200
که این غول‌های گیاه‌خوار می‌تونستن
براشون غذا فراهم کنن‏.‏‏.‏‏.‏

27:28.680 --> 27:32.000
اگه می‌تونستن راهی برای از پا
درآوردنشون پیدا کنن‏.‏

27:35.880 --> 27:38.680
ما می‌دونیم که اون‌ها در نهایت راهی
برای این کار پیدا کردن

27:38.720 --> 27:41.600
چون یک سرنخ بزرگ
به جا گذاشتن‏.‏

27:43.400 --> 27:46.400
[باقیمانده ماموت-بلک‌واتر درا‏،‏ آمریکا]
[13050-12750‏ سال پیش]

27:46.480 --> 27:48.920
اسکلت‌های این
جانوران غول‌پیکر‏.‏

27:51.800 --> 27:55.400
برخی به وضوح توسط
انسان‌ها کشته شدن‏.‏

27:57.680 --> 28:00.360
انسان‌ها از برخی جانوران غول‌پیکر
بهره‌برداری می‌کردن‏،‏

28:00.400 --> 28:03.080
برخی حیوانات خشکی‌زی
بزرگ در ساحل‏،‏

28:03.120 --> 28:05.560
اما وقتی به مناطق
داخلی رسیدن بود‏.‏‏.‏‏.‏

28:05.600 --> 28:09.240
که اون‌ها رو در مقیاس
دیگه‌ای دیدن‏،‏

28:09.280 --> 28:12.800
از نظر تعداد محض‏،‏
از نظر تنوعشون‏.‏

28:17.880 --> 28:21.280
اما چطور ممکنه مردم این غول‌ها
رو شکار کرده باشن؟

28:34.680 --> 28:37.760
یک حیوان هنوز وجود داره
که به ما حسی می‌ده‏.‏‏.‏‏.‏

28:37.800 --> 28:40.400
از اینکه این کار
چقدر سخت بوده‏.‏

29:00.560 --> 29:06.400
این هیولا می‌تونه با سرعت 64
کیلومتر بر ساعت بدوه‏.‏

29:06.440 --> 29:09.360
شاخ‌های نر بیش از 60
سانتی‌متر طول دارن‏.‏

29:10.560 --> 29:13.000
و‏،‏ 14 هزار سال پیش‏،‏

29:13.040 --> 29:17.760
این بوفالوها یک خویشاوند ماقبل
تاریخ حتی بزرگ‌تر هم داشتن‏.‏‏.‏‏.‏

29:17.800 --> 29:20.120
که در این مناطق پرسه می‌زد‏.‏

29:22.400 --> 29:27.080
کاملاً باورنکردنی‏،‏
اما اون‌ها خیلی هم‏.‏‏.‏‏.‏

29:28.240 --> 29:32.600
بزرگن‏.‏
اندازه‌شون حدود یک تنه‏.‏

29:32.640 --> 29:36.680
و بوفالوی غول‌پیکر‏،‏
اونی که الان منقرض شده‏،‏

29:36.720 --> 29:38.400
اما اون موقع‌ها وجود داشت‏،‏

29:38.440 --> 29:42.560
تا 50‏ درصد بزرگ‌تر بود‏.‏

29:46.200 --> 29:48.160
فکر کنم یکی از اون
چیزهاییه که امروز‏.‏‏.‏‏.‏

29:48.240 --> 29:50.320
می‌شه ایده این شکارها
رو تصور کرد‏.‏‏.‏‏.‏

29:50.360 --> 29:53.560
و به اون‌ها به عنوان نوعی‏،‏

29:53.600 --> 29:57.040
می‌دونی‏،‏
ماجراجویی پر از آدرنالین فکر کرد‏،‏

29:57.080 --> 30:00.600
اما درک این موضوع سخت‌تره که‏،‏
در واقع‏،‏ اون موقع‌ها‏،‏

30:00.640 --> 30:04.800
پر از ترس و خطر بوده‏.‏

30:09.240 --> 30:10.880
فقط یک ضربه نیزه قدرتمند‏.‏‏.‏‏.‏

30:10.920 --> 30:13.240
می‌تونست پوست غول‌ها
رو سوراخ کنه‏.‏‏.‏‏.‏

30:23.000 --> 30:25.400
پس شکارچیان
باید نزدیک می‌شدن‏.‏

30:47.600 --> 30:50.960
بسیاری از شکارها با
شکست مواجه می‌شد‏.‏

30:56.480 --> 30:58.920
اون‌ها به یک ارتقاء
فناوری نیاز داشتن‏.‏

31:01.600 --> 31:03.040
تا این زمان‏،‏

31:03.080 --> 31:06.200
نحوه اتصال نوک نیزه‌ها
به دسته‌هاشون‏.‏‏.‏‏.‏

31:06.240 --> 31:08.120
یک ضعف جدی بود‏.‏

31:12.240 --> 31:15.880
نوک نیزه‌ها اغلب در اثر
برخورد می‌شکستن‏.‏‏.‏‏.‏

31:18.760 --> 31:21.400
تا اینکه طراحی تغییر کرد‏.‏

31:24.160 --> 31:27.000
در نگاه اول یک تغییر ظریف‏،‏

31:27.040 --> 31:30.160
اما تغییری که همه چیز
رو عوض می‌کرد‏.‏

31:31.960 --> 31:33.200
این خاصه‏.‏

31:33.240 --> 31:37.160
خب‏،‏ طولش حدود 18 سانتی‌متره‏.‏

31:37.200 --> 31:39.400
خیلی تیزه‏.‏

31:39.440 --> 31:40.880
اگه به شکلش نگاه کنیم‏،‏

31:40.920 --> 31:43.200
بلند و باریکه و‏.‏‏.‏‏.‏

31:43.200 --> 31:46.240
پهن‌ترین قسمتش
کاملاً پایینه‏.‏

31:46.280 --> 31:50.640
همچنین به این نازک شدن اینجا در
مقایسه با وسط توجه کنید‏.‏

31:50.680 --> 31:53.840
تصور می‌شه که این شکل ممکنه
به نفوذ در پوست کمک کنه‏،‏

31:53.880 --> 31:56.920
و تصور می‌شه که این
ممکنه‏.‏‏.‏‏.‏

31:56.960 --> 31:59.640
به کاهش خرد شدن در
هنگام برخورد‏ کمک کنه.‏

32:00.920 --> 32:03.360
ما بهش می‌گیم نوک کلوویس‏،‏

32:03.400 --> 32:06.800
چون نزدیک کلوویس در
نیومکزیکو پیدا شد‏.‏

32:09.120 --> 32:11.480
پایه باریک نوک‌های کلوویس‏.‏‏.‏‏.‏

32:11.520 --> 32:16.240
به اون‌ها اجازه می‌داد تا محکم
در دسته نیزه قرار بگیرن‏،‏

32:16.280 --> 32:19.640
و نیروی برخورد رو
بهتر جذب کنن‏.‏

32:26.520 --> 32:28.240
از یافته‌های باستان‌شناسی‏،‏

32:28.280 --> 32:33.200
ما می‌دونیم که این طراحی جدید به سرعت
در سراسر قاره پخش شد‏.‏‏.‏‏.‏

32:37.680 --> 32:40.400
[نوک تیزه‌های مدل فولسوم]
[آمریکای شمالی-12610-12170 سال پیش]

32:40.680 --> 32:43.120
و این فناوری به توسعه
خودش ادامه داد‏.‏

32:46.720 --> 32:50.200
در عرض 500 سال‏،‏
این نوک‌ها تکامل پیدا کردن‏.‏‏.‏‏.‏

32:50.240 --> 32:52.960
و به شکل‌های باریک‌تر و
تیزتری در اومدن‏.‏‏.‏‏.‏

32:55.760 --> 32:58.720
که می‌تونستن عمیق‌تر
در طعمه نفوذ کنن‏.‏‏.‏‏.‏

33:09.680 --> 33:12.200
و باستان‌شناسان فکر می‌کنن
این نوک نیزه‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

33:12.240 --> 33:15.600
با چنان نیروی کشنده‌ای
پرتاب می‌شدن‏.‏‏.‏‏.‏

33:15.640 --> 33:18.320
به خاطر یک قطعه
فناوری دیگه‏.‏‏.‏‏.‏

33:21.160 --> 33:23.720
که استفاده از اون به شدت
در حال افزایش بود‏.‏

33:38.320 --> 33:41.160
خب این یک کپی از سرنیزه‌ست‏،‏

33:41.200 --> 33:46.040
و روی یک دسته چوبی نصب
یا متصل شده‏.‏

33:46.080 --> 33:50.200
خب،‏ این می‌تونسته یک سلاح
کاملاً موثر باشه‏،‏

33:50.240 --> 33:53.040
اما اینجاست که فناوری
واقعاً جالب می‌شه‏.‏‏.‏‏.‏

33:53.080 --> 33:54.840
چون تصور می‌شه که یکی از‏.‏‏.‏‏.‏

33:54.880 --> 33:56.920
راه‌هایی که اون‌ها این نیزه‌ها
رو پرتاب می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

33:56.960 --> 33:59.200
با یک نیزه‌انداز بوده‏.‏

33:59.240 --> 34:01.400
پس اون رو به بالای
اینجا متصل می‌کردن،‏

34:01.440 --> 34:05.400
و بعد به طور موثری از اون استفاده
می‌کردن تا.‏‏.‏‏.‏

34:05.440 --> 34:07.720
نیزه رو به جلو پرتاب کنن.‏

34:31.200 --> 34:32.560
با اون سرعت‏،‏

34:32.600 --> 34:36.600
احتمال بیشتری داره که پوست
یه حیوان رو سوراخ کنید‏.‏

34:38.200 --> 34:40.120
و برای من‏،‏ این‏.‏‏.‏‏.‏

34:40.120 --> 34:44.320
به خصوص جالبه چون چیزی که با
این به دست میاری‏.‏‏.‏‏.‏

34:44.360 --> 34:50.400
توانایی شکارچیان زن
برای موثرتر بودنه‏،‏

34:50.440 --> 34:54.760
چون ناگهان دیگه فقط به قدرت
مربوط نمی‌شه‏،‏

34:54.840 --> 34:56.880
بلکه به مهارت هم
مربوط می‌شه‏.‏

35:06.000 --> 35:08.080
فناوری‌های جدید شکار‏.‏‏.‏‏.‏

35:08.120 --> 35:13.080
به مردم اجازه داد تا بزرگ‌ترین حیوانات
دنیای خودشون رو از پا در بیارن‏.‏

35:24.280 --> 35:28.640
انسان‌ها به شکارچی رأس هرم
دشت‌ها تبدیل شده بودن‏،‏

35:28.680 --> 35:32.400
و حالا از گوشت فراوان
تغذیه می‌کردن‏.‏

35:39.200 --> 35:43.280
مهارت شکار ما در حال شکل دادن
به جامعه اینجا بود‏.‏

35:51.840 --> 35:53.960
این واقعاً خیره‌کننده‌ست‏.‏

35:54.000 --> 35:57.280
یکی از بی‌نظیرترین سرنیزه‌هاییه
که تا به حال دیدم‏.‏

35:57.320 --> 36:00.920
این‏.‏‏.‏‏.‏ خیلی خوب ساخته شده‏،‏
و می‌درخشه‏،‏

36:00.960 --> 36:03.680
و به نظر می‌رسه که از شیشه
ساخته شده‏.‏‏.‏‏.‏

36:03.720 --> 36:05.840
اما در واقع‏،‏
از کوارتز ساخته شده‏،‏

36:05.880 --> 36:08.280
پس فوق‌العاده قوی و تیزه‏،‏

36:08.320 --> 36:12.880
و با این حال هیچ نشونه‌ای نداره که
واقعاً استفاده شده باشه‏،‏

36:12.920 --> 36:15.720
و این‏،‏ به علاوه این
واقعیت که خیلی زیباست‏،‏

36:15.760 --> 36:17.960
نشون می‌ده که تشریفاتی بوده‏.‏

36:18.000 --> 36:20.720
خب‏،‏ وقتی یک شیء روزمره داری‏.‏‏.‏‏.‏

36:20.760 --> 36:25.280
و اون رو طوری ساختن که خیلی‏.‏‏.‏‏.‏
خیلی زیبا و چشمگیر به نظر برسه‏،‏

36:25.320 --> 36:28.400
این نشون می‌ده که
به یک نماد تبدیل شده بود‏.‏

36:28.440 --> 36:31.440
مطمئن نیستیم از چی‏،‏‏ شاید از
اینکه شکار چقدر مهم بوده‏،‏

36:31.480 --> 36:35.320
اما شاید از یک هویت فرهنگی‏،‏
شاید از اینکه اون‌ها کی بودن‏.‏

36:47.720 --> 36:51.640
ضیافت‌ها شروع به گرد هم آوردن
جوامع مختلف کردن‏.‏‏.‏‏.‏

36:54.080 --> 36:56.160
و روابط اجتماعی
رو محکم کردن‏.‏

37:00.280 --> 37:02.800
به اشتراک گذاشتن گوشت‏،‏
همکاری رو تقویت کرد‏.‏

37:06.840 --> 37:09.440
غذا در حال ایجاد
یک فرهنگ بود‏.‏

37:13.640 --> 37:15.920
در میان این فراوانی‏،‏

37:15.960 --> 37:20.280
باید حس می‌کردن که این
تا ابد ادامه داره.‏

37:29.240 --> 37:31.920
اما دنیای اون‌ها در
حال تغییر بود‏.‏

37:40.280 --> 37:41.880
پایان عصر یخبندان‏.‏‏.‏‏.‏

37:41.920 --> 37:45.720
که این دنیای گرم و پر از فراوانی رو
به اون‌ها هدیه داده بود‏.‏‏.‏‏.‏

37:45.760 --> 37:50.520
حالا داشت تأثیری می‌ذاشت که
نمی‌تونستن پیش‌بینی کنن‏.‏

37:58.640 --> 38:02.960
تصور می‌شه که ذوب شدن یخ‌ها در قطب‌ها
جریان‌های اقیانوسی رو مختل کرده‏.‏

38:04.360 --> 38:06.920
دما در نیمکره شمالی‏.‏‏.‏‏.‏

38:06.960 --> 38:09.960
به سرعت چندین درجه سرد شد‏.‏

38:13.600 --> 38:15.000
در سراسر آمریکای شمالی‏،‏

38:15.040 --> 38:19.880
پوشش گیاهی به روش‌های غیرقابل
پیش‌بینی شروع به تغییر کرده بود‏.‏

38:22.520 --> 38:25.080
در برخی مناطق‏،‏
درختان و بوته‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

38:25.120 --> 38:28.440
شروع به جایگزین شدن با
علفزارها و توندرا کردن‏.‏

38:29.160 --> 38:30.840
[دندان ماموت پشمالو]

38:31.200 --> 38:34.640
ماموت‌های پشمالو نمی‌تونستن به طور
موثر این گیاهان چوبی‌تر رو‏.‏‏.‏‏.‏

38:34.680 --> 38:36.560
بجون یا هضم کنن‏.‏‏.‏‏.‏

38:39.960 --> 38:42.920
و همین‌طور که محیطشون
تغییر می‌کرد‏.‏‏.‏‏.‏

38:45.280 --> 38:48.200
گیاهخواران غول‌پیکر کم شدن‏.‏

38:53.320 --> 38:57.480
در طول فقط چند صد سال‏،‏

38:57.520 --> 39:02.120
سه چهارم گونه‌های جانوری
بزرگ در آمریکای شمالی‏.‏‏.‏‏.‏

39:02.160 --> 39:06.680
منقرض شدن‏،‏
و برای همیشه ناپدید شدن‏.‏

39:09.360 --> 39:14.400
تصور می‌کنم باید یک شوک برای
مردم اولیه اینجا بوده باشه‏.‏‏.‏‏.‏

39:14.440 --> 39:19.200
که شاهد ناپدید شدن
جانوران غول‌پیکر باشن‏،‏

39:19.240 --> 39:21.880
چون این چیزیه که می‌دیدن‏.‏‏.‏‏.‏

39:21.920 --> 39:25.080
و اون‌ها بخش بزرگی از فرهنگ و
رژیم غذایی‏.‏‏.‏‏.‏

39:25.120 --> 39:28.000
و سبک زندگیتون هستن‏،‏‏
و ناگهان دیگه نیستن‏.‏

39:29.440 --> 39:33.520
این‏.‏‏.‏‏.‏ درک این باید خیلی
سخت بوده باشه‏.‏

39:37.360 --> 39:40.120
خب‏،‏ علت اصلی انقراض
جانوران غول‌پیکر‏.‏‏.‏‏.‏

39:40.160 --> 39:45.600
تغییرات آب و هواییه‏،‏ اما به احتمال
زیاد شکار توسط انسان هم نقشی داشته‏،‏

39:45.640 --> 39:48.520
که این تیر خلاص بوده‏.‏‏.‏‏.‏

39:48.560 --> 39:50.680
و بنابراین‏،‏
شاید ناآگاهانه‏.‏‏.‏‏.‏

39:50.680 --> 39:53.360
ما انسان‌ها تعادل طبیعت
رو به هم زدیم‏.‏

40:00.440 --> 40:03.600
سرزمین زمانی پربار غول‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

40:03.640 --> 40:06.880
به تلی از استخوان
تبدیل شده بود‏.‏

40:09.080 --> 40:11.480
تمام فناوری شکار در جهان‏.‏‏.‏‏.‏

40:11.520 --> 40:15.360
نمی‌تونست کاری برای معکوس
کردن این فاجعه بکنه‏.‏

40:23.440 --> 40:28.680
مردم اینجا به زمانی قبل از
ضیافت‌ها پرت شدن‏.‏

40:35.200 --> 40:39.720
با از بین رفتن این حیوانات‏،‏ حالا
چطور غذای کافی پیدا می‌کردن؟

40:43.360 --> 40:48.280
یک سرنخ در سوراخ‌های باستانی
حک شده در صخره نهفته‌ست‏.‏

40:50.720 --> 40:52.560
آدم‌ها باید گسترش پیدا می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

40:52.600 --> 40:55.480
و از هر بخش زنجیره غذایی
بهره‌برداری می‌کردن‏،‏

40:55.520 --> 40:57.520
تا چیزی که شما‏.‏‏.‏‏.‏

40:57.600 --> 40:59.400
احتمالاً به عنوان غذا
بهش فکر نمی‌کنین‏.‏‏.‏‏.‏

40:59.440 --> 41:01.080
و اون بلوطه‏.‏

41:01.120 --> 41:01.440
خب‏،‏

41:01.520 --> 41:03.200
این‌ها فوق‌العاده تلخن‏.‏‏.‏‏.‏

41:03.200 --> 41:05.680
چون پر از اسید تانیک هستن‏،‏

41:05.720 --> 41:07.120
و برای خلاص شدن از
شر مقداری از اون‏،‏

41:07.160 --> 41:11.560
کاری که می‌کردن این بود که اول
پوسته‌ها رو جدا می‌کردن‏،‏

41:11.600 --> 41:15.240
و بعد هسته‌ها رو
آسیاب می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

41:15.280 --> 41:22.120
با آب به امید خلاص شدن از
شر مقداری از اون تلخی‏.‏

41:22.160 --> 41:27.760
و‏.‏‏.‏‏.‏ راستش‏،‏ بلوط‌ها حال
به هم زن به نظر می‌رسن‏.‏‏.‏‏.‏

41:27.800 --> 41:29.520
و مزه حال به هم زنی دارن‏.‏

41:29.560 --> 41:31.440
هنوز فوق‌العاده تلخن‏.‏‏.‏‏.‏

41:31.480 --> 41:33.920
و با این حال به احتمال
زیاد آرد‏.‏‏.‏‏.‏

41:33.960 --> 41:36.480
از این‌ها و خمیر از این‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

41:36.520 --> 41:39.200
از اولین غذاهای گیاهی
فرآوری شده بودن‏.‏

41:39.240 --> 41:41.840
ما در واقع برخی از سنگ‌های
آسیاب رو داریم‏.‏‏.‏‏.‏

41:41.880 --> 41:44.240
که در سوابق باستان‌شناسی
حفظ شدن‏.‏‏.‏‏.‏

41:44.280 --> 41:46.600
و اگه به همه این‌ها نگاه کنید‏،‏
خیلی هوشمندانه به نظر می‌رسه‏،‏

41:46.640 --> 41:49.120
خیلی مبتکرانه به نظر می‌رسه‏،‏

41:49.160 --> 41:51.800
و با این حال زحمت زیادیه
که کشیده بشه‏.‏‏.‏‏.‏

41:51.840 --> 41:55.680
برای چیزی که اساساً کالری‌های
خیلی ناخوشایندی هستن‏.‏

41:58.080 --> 42:01.280
اگه از گرسنگی در حال مرگ بودین‏،‏
بدون شک این کار رو می‌کردین‏.‏‏.‏‏.‏

42:02.960 --> 42:04.920
و با از بین رفتن
جانوران غول‌پیکر‏،‏

42:04.960 --> 42:08.560
بقای مردم حالا
به شکار کوچک‌تر‏.‏‏.‏‏.‏

42:08.600 --> 42:10.640
و جستجوی گیاهان‏ وابسته بود.‏

42:12.640 --> 42:15.280
اما باید راه دیگه‌ای
هم وجود می‌داشت‏.‏

42:32.800 --> 42:36.560
راه حلی که مردم در قاره
آمریکا پیدا کردن‏.‏‏.‏‏.‏

42:36.600 --> 42:40.320
در جنگل‌های استوایی
به جنوب پیدا می‌شد‏.‏

42:44.240 --> 42:49.480
[آمریکای مرکزی و جنوبی]

43:09.200 --> 43:12.560
اینجا‏.‏‏.‏‏.‏

43:12.600 --> 43:14.960
چالش‌های واقعی داره‏.‏

43:15.000 --> 43:17.840
گیاهانی هستن‏،‏
خیلی‌هاشون خوراکی به نظر می‌رسن‏،‏

43:17.880 --> 43:21.880
و با این حال برخی از اون‌ها
قطعاً سمی هستن‏.‏

43:21.920 --> 43:26.320
برای پیدا کردن غذای واقعی‏،‏
به یک فرآیند آزمون و خطا نیاز داره‏.‏

43:31.720 --> 43:37.320
باستان‌شناسان فکر می‌کنن در
جنگلی در مکزیک امروزی بود‏،‏

43:37.360 --> 43:40.800
که یک تغییر مهم رخ داد‏.‏

43:40.840 --> 43:44.480
و با ساده‌ترین کارها
شروع شد‏.‏

43:47.280 --> 43:50.920
هر از گاهی‏،‏
کسی به گیاهی برمی‌خورد‏.‏‏.‏‏.‏

43:50.960 --> 43:53.480
که خوردنش بی‌خطر بود‏،‏

43:53.520 --> 43:56.320
و به دنبال تعداد بیشتری
از اون می‌گشت‏.‏

44:00.000 --> 44:04.640
نمونه‌ای از مورد‏،‏
این علف به نام تئوسینته‌ست‏.‏

44:04.680 --> 44:08.800
خب‏،‏ دونه‌ها فوق‌العاده
کوچیک و سختن‏،‏

44:08.840 --> 44:11.880
اما می‌شه اون‌ها رو به یک آرد
خوراکی تبدیل کرد‏.‏

44:11.920 --> 44:15.880
بنابراین‏،‏ همون نبوغی که انسان‌ها
در مورد بلوط به کار بردن‏،‏

44:15.920 --> 44:18.320
حالا در مورد این علف
به کار می‌بردن‏.‏

44:23.640 --> 44:26.200
جایی که مردم تئوسینته
در حال رشد پیدا می‌کردن‏،‏

44:26.240 --> 44:29.520
با وجین کردن گیاهان دیگه اون
رو تشویق به رشد می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

44:31.520 --> 44:33.840
و دانه‌ها رو برای غذا
جمع می‌کردن‏.‏

44:35.160 --> 44:37.800
این ممکنه قرن‌ها
ادامه داشته باشه‏.‏‏.‏‏.‏

44:40.240 --> 44:45.360
تا اینکه یک نفر اولین
کسی می‌شد‏.‏‏.‏‏.‏

44:45.400 --> 44:49.360
در قاره آمریکا که
کاری کاملاً بدیع‏.‏‏.‏‏.‏

44:49.400 --> 44:51.760
با یک دانه تئوسینته‏ انجام داد.‏

45:11.880 --> 45:18.520
کاشتن یک دانه‏،‏ آب دادن به اون‏،‏
چیز خیلی جادویی داره‏،‏

45:18.560 --> 45:21.720
و امیدواری به اینکه
جوانه بزنه‏.‏‏.‏‏.‏

45:21.760 --> 45:25.880
و به یک جوانه سبز کوچیک و
ظریف تبدیل بشه‏.‏

45:32.400 --> 45:34.920
و کسی بوده‏.‏‏.‏‏.‏

45:34.960 --> 45:37.440
که اولین‏،‏
اولین دونه رو کاشته‏.‏‏.‏‏.‏

45:38.880 --> 45:40.840
و اون‌ها‏.‏‏.‏‏.‏ اون‌ها می‌دونستن‏.‏‏.‏‏.‏

45:40.880 --> 45:44.760
که به تلاش و مراقبت‏.‏‏.‏‏.‏

45:44.800 --> 45:46.280
و محافظت از گیاهخواران نیاز داره

45:46.320 --> 45:48.880
اگه قرار بود به چیزی به اندازه
کافی بزرگ تبدیل بشه‏.‏‏.‏‏.‏

45:48.920 --> 45:50.560
که خانواده‌هاشون رو
باهاش تغذیه کنن‏.‏

45:52.320 --> 45:57.080
و هر کسی که تا به حال
باغچه‏،‏ یا باغ‏،‏

45:57.120 --> 46:02.000
یا بالکن داشته می‌دونه که چقدر
مراقبت و تعهد صرفش می‌شه‏.‏

46:11.840 --> 46:15.200
این ایده‌ای بود که زمانش
فرا رسیده بود‏.‏

46:21.680 --> 46:26.160
چون انسان‌ها در سراسر سیاره شروع
به کاشتن دانه کردن‏.‏‏.‏‏.‏

46:26.200 --> 46:28.120
و اون‌ها رو برای غذا
پرورش دادن‏.‏‏.‏‏.‏

46:29.760 --> 46:33.320
و این آزمایشی بود که شروع
به نتیجه دادن کرد‏.‏

46:34.360 --> 46:38.000
چون در سراسر جهان‏،‏
مردمی که این کار رو کردن‏.‏‏.‏‏.‏

46:38.040 --> 46:44.120
در حال ایجاد یک راه قابل اعتمادتر
برای تغذیه خانواده‌هاشون بودن‏،‏

46:44.160 --> 46:48.480
و بنابراین یک لحظه محوری
برای گونه ما رقم زدن‏.‏

46:52.720 --> 46:55.760
در مکان‌های مختلف
در سراسر زمین‏،‏

46:55.800 --> 46:59.160
انسان‌ها در حال ابداع
کشاورزی بودن‏.‏

47:01.400 --> 47:04.480
احتمالاً برای اولین بار
حدود 10 هزار سال پیش‏،‏

47:04.520 --> 47:07.480
در هلال حاصلخیز خاورمیانه‏،‏

47:07.520 --> 47:09.640
جایی که گندم رو
اهلی کردیم‏.‏‏.‏‏.‏

47:12.320 --> 47:14.000
بعد برنج در چین‏.‏‏.‏‏.‏

47:16.320 --> 47:18.760
نیشکر در گینه نو امروزی‏.‏

47:21.920 --> 47:24.680
کشاورزی به طور مستقل
پدیدار شد‏.‏‏.‏‏.‏

47:24.720 --> 47:27.720
در مکان‌های جداگانه
در سراسر جهان‏.‏‏.‏‏.‏

47:29.640 --> 47:33.840
آمریکای مرکزی و جنوبی
در میان اولین‌ها‏ بودن.‏

47:38.520 --> 47:41.520
اینجا‏،‏ مردم چیزی رو ایجاد
کردن که تبدیل می‌شد‏.‏‏.‏‏.‏

47:41.560 --> 47:45.160
به یکی از سه
محصول اصلی مهم‏.‏‏.‏‏.‏

47:45.200 --> 47:47.680
برای تغذیه جهان‏.‏‏.‏‏.‏

47:51.040 --> 47:55.160
چون همین‌طور که کشاورزان اولیه تئوسینته
رو می‌کاشتن و برداشت می‌کردن‏.‏‏.‏‏.‏

47:56.960 --> 48:01.000
کم‌کم بهش شکل دادن و اون رو
به نوع جدیدی از گیاه تبدیل کردن‏.‏

48:04.280 --> 48:08.800
هر از گاهی‏،‏ یک جهش ژنتیکی
در تئوسینته به وجود می‌اومد‏.‏‏.‏‏.‏

48:08.840 --> 48:12.160
که در واقع برای انسان‌ها
خیلی مفید بود‏.‏

48:12.200 --> 48:14.880
که باعث به وجود اومدن‏،‏ مثلاً‏،‏
دانه‌های بزرگ‌تر می‌شد‏،‏

48:14.920 --> 48:17.560
یا دونه‌های بیشتر‏،‏
یا دونه‌های شیرین‌تر‏.‏

48:17.600 --> 48:19.560
و‏،‏ شاید مهم‌تر از همه‏،‏

48:19.600 --> 48:22.240
پوشش سخت دونه رو
از بین می‌برد‏،‏

48:22.280 --> 48:26.080
و انسان‌ها شروع به انتخاب
این انواع بهتر کردن‏،‏

48:26.120 --> 48:30.720
و در طول هزاران سال‏،‏
چیزی جدید خلق کردن‏،‏

48:30.760 --> 48:34.640
که خیلی متفاوت از تئوسینته
به نظر می‌رسید‏.‏

48:34.680 --> 48:37.360
چون اون‌ها ذرت رو خلق کردن‏.‏

48:38.880 --> 48:41.920
دیگه یک گیاه وحشی نبود‏.‏

48:41.960 --> 48:45.040
حالا یک محصول اهلی شده بود‏.‏

48:53.160 --> 48:56.800
ابداع کشاورزی باعث به وجود
اومدن تغییری شد‏.‏‏.‏‏.‏

48:56.840 --> 49:00.560
که بسیار فراتر از نحوه
تغذیه ما می‌رفت‏.‏

49:05.320 --> 49:11.360
سرنخ در خود کلمه ‏"‏کاشتن‏"‏ است‏.‏
قرار داده شدن در یک مکان‏.‏

49:11.400 --> 49:14.800
و درست مثل گیاهانی که
پرورش می‌دادن‏،‏

49:14.840 --> 49:18.520
اون کشاورزان اولیه باید‏.‏‏.‏‏.‏

49:18.560 --> 49:20.720
یک سبک زندگی بسیار
مشابه رو‏ پیش می‌گرفتن.‏

49:20.760 --> 49:24.000
چون نمی‌تونستین دقیقاً
به حرکت ادامه بدین‏.‏‏.‏‏.‏

49:24.040 --> 49:26.720
اگه مجبور بودین از محصولاتتون
مراقبت کنید‏،‏

49:26.760 --> 49:31.880
و بنابراین‏،‏ برای اولین بار از
زمان تولد انسان خردمند‏،‏

49:31.920 --> 49:36.200
ما دیگه یک گونه کاملاً
عشایری نبودیم‏.‏

49:36.240 --> 49:41.880
تعداد بیشتری از ما به معنای واقعی کلمه
در حال ریشه دواندن بودیم‏.‏

49:47.080 --> 49:52.360
کشاورزی ظرفیت ما رو برای تأمین انرژی
فعالیت‌های انسانی تقویت کرد‏.‏‏.‏‏.‏

49:54.040 --> 49:57.120
و چیزی که پدیدار شد
فوق‌العاده بود‏.‏

50:05.120 --> 50:06.760
اینجا در آمریکای جنوبی‏،‏

50:06.800 --> 50:10.440
مکانی وجود داره که اون‌ها یک روش
زندگی جدید رو‏.‏‏.‏‏.‏

50:10.480 --> 50:12.680
در مقیاسی بی‌سابقه‏ شروع کردن.‏

50:14.720 --> 50:18.880
[کارال]
[پرو]

50:27.840 --> 50:32.960
هرم‌های پلکانی کارال زمانی
زیر شن‌های بیابان گم شده بودن‏.‏

50:39.160 --> 50:44.760
باستان‌شناسان حالا در حال کشف
مجموعه وسیعی از سازه‌ها هستن‏.‏

50:56.120 --> 51:01.000
و چیزی که ساخت این بناهای
خارق‌العاده رو ممکن کرد‏.‏‏.‏‏.‏

51:03.400 --> 51:06.560
مزارع محصولاتی بود که اون‌ها
رو احاطه کرده بودن‏.‏

51:12.480 --> 51:16.920
کارال به یک قطب عظیم برای
تجارت غذا تبدیل شد‏.‏

51:20.960 --> 51:25.320
این یک مسیر جدید رو نشون می‌داد
که انسان‌ها می‌تونستن‏.‏‏.‏‏.‏

51:25.360 --> 51:28.280
به سمت دائمی بودن و
ثبات‏ در پیش بگیرن.‏‏.‏‏.‏

51:32.480 --> 51:35.680
اما برای اینکه گونه ما این
مسیر رو انتخاب کنه

51:35.720 --> 51:38.360
نتیجه قطعی در کار نبود‏.‏

51:51.640 --> 51:53.640
نمی‌تونم به این فکر نکنم که‏،‏

51:53.680 --> 51:55.520
چه حسی داشته‏.‏‏.‏‏.‏

51:55.560 --> 51:59.720
برای مردمی که برای اولین بار اون
موقع ازش دیدن می‌کردن؟

51:59.760 --> 52:03.720
چون اون‌ها هیچ وقت قبلاً
شهری ندیده بودن‏.‏

52:03.760 --> 52:05.720
باید براشون خیلی
بیگانه بوده باشه‏.‏

52:05.760 --> 52:08.560
باید شبیه مکانی از یک دنیای
دیگه به نظر می‌رسیده‏.‏

52:13.160 --> 52:17.080
این یک تعهد به یک سبک زندگی
ثابت بود‏.‏

52:17.120 --> 52:20.520
و با این حال ما در نظر نمی‌گیریم
که چقدر این فرآیند‏.‏‏.‏‏.‏

52:20.560 --> 52:23.000
ممکنه پرآشوب بوده باشه‏،‏

52:23.040 --> 52:26.440
چقدر تحولات اجتماعی ممکنه
درگیر بوده باشه‏.‏

52:26.480 --> 52:30.720
چون برای کسانی که انتخاب کردن
این زندگی رو داشته باشن‏،‏

52:30.760 --> 52:34.840
باید با یک تغییر فرهنگی بزرگ
همراه بوده باشه‏،‏

52:34.880 --> 52:38.600
چون برای اولین بار انسان‌ها
در حال تبدیل شدن به‏.‏‏.‏‏.‏

52:38.640 --> 52:40.640
یه گونه شهری بودن‏.‏

52:49.200 --> 52:54.040
انسان‌ها در سراسر سیاره در
یک دوراهی ایستاده بودن‏.‏

52:55.440 --> 52:57.800
برای تقریباً 300 هزار سال‏،‏

52:57.840 --> 53:01.640
ما به عنوان شکارچی‏-‏گردآورنده
عشایری زنده مونده بودیم‏.‏‏.‏‏.‏

53:04.080 --> 53:05.960
اما زندگی‌های یکجانشینی
به عنوان کشاورز‏.‏‏.‏‏.‏

53:06.000 --> 53:10.280
نوید یک راه قابل اعتمادتر
برای تغذیه‏.‏‏.‏‏.‏

53:10.320 --> 53:12.440
و برنامه‌ریزی برای آینده‏ می‌داد.‏

53:25.240 --> 53:27.920
انتخابی که بیشتر
گونه ما کرد‏.‏‏.‏‏.‏

53:27.960 --> 53:33.200
معضلات و خطراتی رو به همراه می‌آورد که
هرگز نمی‌تونستیم تصور کنیم‏.‏

53:36.120 --> 53:38.560
در قسمت بعدی‏.‏‏.‏‏.‏

53:39.800 --> 53:43.960
در فصل پایانی داستان
انسان ما‏،‏

53:44.000 --> 53:48.600
ما شروع به زندگی با هم در تعدادهای
روزافزون می‌کنیم‏.‏‏.‏‏.‏

53:48.640 --> 53:51.640
اما جعبه پاندورایی
رو باز می‌کنیم‏.‏‏.‏‏.‏

53:53.560 --> 53:55.720
از مرگ و هرج و مرج‏.‏‏.‏‏.‏

53:57.240 --> 54:01.200
همین‌طور که به دنبال راه‌هایی برای
مهار دانش بشری‏.‏‏.‏‏.‏

54:01.240 --> 54:04.400
در مسیرمون به دنیای مدرن‏ می‌گردیم.‏

54:16.800 --> 54:21.640
در این قسمت‏،‏ ما در مکانی فیلم‌برداری
کردیم که مدت‌ها آرزوی دیدنش رو داشتم‏.‏

54:23.000 --> 54:25.400
وایت سندز در نیومکزیکو‏.‏

54:30.240 --> 54:32.160
زیر سطح بیابان‏،‏

54:32.240 --> 54:35.160
مجموعه‌هایی از ردپاهای
فسیل شده وجود داره‏.‏

54:38.800 --> 54:43.560
اون‌ها موضوع برخی از
پیشگامانه‌ترین‏.‏‏.‏‏.‏

54:43.600 --> 54:48.480
و همچنین داغ‌ترین تحقیقات مورد
بحث در باستان‌شناسی شدن‏.‏

54:54.480 --> 54:58.280
در سال 2018‏،‏
کشف ردپاهای دوتایی‏،‏

54:58.320 --> 55:00.920
احتمالاً یک مادر و فرزند‏،‏

55:00.960 --> 55:05.640
جزئیات واضحی رو در مورد اینکه مردم
اولیه اینجا چه کسانی بودن فاش کرد‏.‏‏.‏‏.‏

55:06.960 --> 55:09.400
و چه حیواناتی در کنار
اون‌ها پرسه می‌زدن‏.‏

55:13.400 --> 55:15.600
وقتی برای اولین بار ردپاهای
انسان رو دیدیم‏.‏‏.‏‏.‏

55:15.640 --> 55:17.240
که در کنار ردپای ماموت
راه می‌رفتن‏،‏

55:17.280 --> 55:20.120
وقتی اولین بار دیدمش‏،‏ گفتم‏،‏
‏"‏این امکان نداره‏"‏‏،‏

55:20.160 --> 55:23.240
اما مدتی طول می‌کشه تا
بفهمی چی می‌بینی‏،‏

55:23.280 --> 55:25.960
و بعد برمی‌گردی و شروع
به فهمیدنشون می‌کنی‏.‏

55:27.400 --> 55:30.560
اما خود ردپاها تازه
شروع کار بودن‏.‏

55:30.600 --> 55:34.920
چون در سال 2021‏،‏
تحقیقات جدیدی در مورد سن اون‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

55:34.960 --> 55:38.560
موجی از شوک رو در دنیای علم
به راه انداخت‏.‏

55:40.240 --> 55:43.680
ایده‌های زیادی در مورد زمان رسیدن
مردم به قاره آمریکا وجود داشته‏.‏

55:43.720 --> 55:46.480
برخی از نظریه‌های اصلی اینه که یک ورقه
یخی بزرگ وجود داشته‏.‏‏.‏‏.‏

55:46.520 --> 55:48.920
و مردم واقعاً قادر به ورود
به این منطقه نبودن‏.‏‏.‏‏.‏

55:48.960 --> 55:52.400
تا حدود 14 هزار سال پیش‏،‏
تا زمانی که اون ورقه یخی ذوب شد‏.‏

55:53.840 --> 55:56.600
وقتی انسان‌ها برای اولین بار
به آمریکای شمالی رسیدن‏،‏

55:56.640 --> 56:00.400
یک ورقه یخی نیمه شمالی قاره
رو پوشونده بود‏.‏

56:01.520 --> 56:05.520
اگه هیچ انسانی نتونسته بود
به مناطق داخلی نفوذ کنه‏.‏‏.‏‏.‏

56:05.560 --> 56:07.680
تا زمانی که ذوب شده بود‏،‏

56:07.720 --> 56:10.680
پس قدیمی‌ترین سنی که
ردپاها می‌تونستن‏.‏‏.‏‏.‏

56:10.720 --> 56:13.640
حدود 14 هزار ساله‏ باشن.‏

56:13.680 --> 56:16.440
اما تاریخ‌گذاری ردپاها‏.‏‏.‏‏.‏

56:16.480 --> 56:19.560
به نظر می‌رسید که اون دیدگاه مرسوم
رو زیر و رو می‌کنه‏.‏

56:21.640 --> 56:23.920
ما در لبه ساحل دریاچه
یک ترانشه حفر کردیم‏.‏‏.‏‏.‏

56:23.960 --> 56:25.360
و ردپاهایی پیدا می‌کنیم‏.‏‏.‏‏.‏

56:25.400 --> 56:27.720
که در بالا و پایین ردپاها
تاریخ‌گذاری شدن‏،‏

56:27.760 --> 56:29.680
پس می‌تونیم گاه‌نگاری
خاک رو ببینیم‏.‏

56:31.520 --> 56:36.000
خود ردپاها رو نمی‌شه با کربن
تاریخ‌گذاری کرد‏.‏

56:36.040 --> 56:38.040
اما دانه‌های گیاهی فسیل شده‏.‏‏.‏‏.‏

56:38.080 --> 56:42.440
که در گل نزدیک ردپاها گیر
افتادن رو می‌شه‏،‏

56:42.480 --> 56:44.200
و تاریخ‌گذاری کربنی دانه‌ها‏.‏‏.‏‏.‏

56:44.240 --> 56:49.360
در لایه‌های بالا و پایین این
ردپاها انفجاری بود‏.‏

56:51.600 --> 56:53.600
خب،‏ ما دقیقاً نمی‌دونیم
چقدر قدیمی هستن‏،‏

56:53.640 --> 56:56.280
اما داریم به رسوبات
دریاچه نگاه می‌کنیم‏،‏

56:56.320 --> 56:59.960
و چیزی که می‌بینیم اینه که در حال
حاضر حداقل 11 لایه مختلف وجود داره‏،‏

57:00.000 --> 57:03.320
و اون‌ها از بالای رسوب تا
پایین متغیرن‏،‏

57:03.360 --> 57:05.440
از 21 هزار تا 23 هزار
سال قدمت‏.‏

57:08.160 --> 57:11.360
تحقیقات تاریخ‌گذاری
نشون می‌داد که ردپاها‏.‏‏.‏‏.‏

57:11.400 --> 57:16.560
قدمتی به اندازه 23 هزار
سال پیش دارن‏.‏

57:18.640 --> 57:24.320
اگه درست باشه‏،‏ به این معنیه که
انسان‌ها در آمریکای شمالی‏.‏‏.‏‏.‏

57:24.360 --> 57:30.120
هزاران سال زودتر از چیزی که بسیاری از
دانشمندان مدت‌ها معتقد بودن‏ قدم گذاشتن.‏

57:33.880 --> 57:35.880
خب،‏ در وایت سندز ما
مردم رو اینجا.‏‏.‏‏.‏

57:35.920 --> 57:37.800
قبل از آخرین بیشینه
یخبندان‏ می‌بینیم،‏

57:37.840 --> 57:39.640
قبل از اینکه این آخرین ورقه‌های
یخی وجود داشته باشن‏،‏

57:39.680 --> 57:41.040
مردم از قبل اینجا بودن‏.‏

57:42.280 --> 57:45.200
تاریخ‌های خیلی اولیه
بحث‌برانگیز هستن‏.‏

57:45.240 --> 57:46.880
تحقیقات بیشتری
لازم بود‏.‏‏.‏‏.‏

57:46.920 --> 57:51.320
تا تأیید بشه که ردپاهای وایت سندز
واقعاً چقدر قدیمی هستن‏.‏

57:52.960 --> 57:56.440
اگه قدمت اون‌ها به قبل از ذوب شدن
ورقه‌های یخی برگرده‏،‏

57:56.480 --> 58:00.520
آیا اون پیشگامان اطراف
یخ رو دور زدن؟

58:00.560 --> 58:02.520
با وجود این بحث‌ها‏،‏

58:02.560 --> 58:07.840
ردپاها یکی از مهم‌ترین
یافته‌های باستان‌شناسی‏.‏‏.‏‏.‏

58:07.880 --> 58:10.200
تاریخ اخیر باقی می‌مونن‏،‏

58:10.240 --> 58:14.280
با اهمیتی عظیم برای کل سوال‏.‏‏.‏‏.‏

58:14.320 --> 58:19.160
در مورد اینکه چه زمانی انسان‌ها برای
اولین بار در قاره آمریکا قدم گذاشتن‏.‏

58:19.240 --> 58:23.720
www.Doostihaa.com